Trang nhất » Tin Tức » Nghệ thuật cải lương

Sưu khảo của Trịnh Thiên Tài: Sự tiến triển mới của bản “Vọng cổ” từ nhịp 8 Sang nhịp 16 - từ 20 câu còn 12 câu

Thứ sáu - 22/05/2015 09:14
“Vua mốp” Trịnh Thiên Tài

“Vua mốp” Trịnh Thiên Tài

(CLVN.VN) - Vài nét về soạn giả Mộng Vân, người có công đưa Vọng cổ nhịp 8 lơi sang nhịp 16 và thu gọn còn 12 câu: Họ tên thật của ông là Phan Long Trung, sau đổi lại Trần Tấn Trung, tên bút hiệu làm nghệ danh là Mộng Vân. Ông vừa là một nhà báo - một nhạc sĩ, cũng vừa là một soạn giả. Nhiều tác phẩm nghệ thuật của ông một thời được ái mộ.

Thế mà tài liệu nói về ông rất hiếm hoi, ít ai biết nhiều về người nghệ sĩ tài hoa này. Thân nhân và đệ tử của ông mỗi người chỉ biết một vài phương diện.

Ông sinh năm Canh Tuất (1910) tại làng Vĩnh Lợi, tổng Thanh Hòa, tỉnh Bạc Liêu (bấy giờ thuộc Trà Văn, tỉnh Bạc Liêu). Thuở nhỏ ông học chữ Nho với ông Cả Tòng và có đến trường để học chữ Pháp và chữ Quốc ngữ. Nhờ trời phú cho trí thông minh nên ông học rất giởi. Ông là người có chí khí hơn người nên sau khi rời khỏi ghế nhà trường, ông không làm việc cho Pháp.

Trong cuốn “Tinh hoa nghệ thuật Bạc Liêu” của Trần Thu Đăng - Trần Phước Thuận, trang 314: Trong thời thơ ấu, khi còn là cậu học trò, Mộng Vân đã để ý đến cổ nhạc. Lại may mắn được
học nhạc với bậc danh sư là Nhạc Khị nên tiến bộ rất nhanh.

Ông vốn là cậu bé thông minh, học chữ cũng mau, học nhạc cũng giỏi, chỉ vài năm Mộng Vân đã nắm bắt gần như trọn vẹn sở đắc của thầy, dù giỏi nhạc nhưng ông không chú ý về cách luyện
tiếng đờn mà lại chú tâm về mặt sáng tác nhiều hơn. Một số đông huynh đệ với Mộng Vân từng nói: Ông đã chịu ảnh hưởng về tư tưởng và việc làm của Trịnh Thiên Tư, điều này có lẽ đúng, vì các sáng tác đa số đều mượn “cổ” và “kim”, đa số đều có ý nghĩa canh tân trong đó.


Soạn giả Mộng Vân

Năm 1932, tác phẩm cải lương đầu tay của Mộng Vân mang tên “Quan Công hiển thánh”, vở này đề cao tình bè bạn, lòng trung nghĩa và tính ngay thẳng của con người.

Sau khi viết xong kịch bản, Mộng Vân trở về An Giang nhờ người mang tập bản thảo xuống Bạc Liêu trao cho soạn giả Trịnh Thiên Tư nhờ góp ý.

Trịnh Thiên Tư sau khi xem xong nhận thấy nội dung của vở tuồng rất hay, tình tiết nhân vật rất hấp dẫn, thấy phù hợp với hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ nên đã giới thiệu với ông Đốc Tùng, đang quy tụ đào kép để lập gánh “Thái Dương”. Gặp vở tuồng hay của Mộng Vân, nên ông Đốc Tùng đã chọn để khai trương cho đoàn.\

Năm 1933 ở Bạc Liêu lại xuất hiện một gánh hát mới đó là đoàn “Huỳnh Vân”, bầu gánh là Ký Huỳnh và Tám Tắc Vân, đã khai trương đoàn với vở “Nghĩa nhẹ hơn tình” cũng của soạn giả Mộng Vân.

Năm 1940, Năm Tùng Chín Điệp lại lập đoàn “Chấn Hưng”, Mộng Vân đã đưa vở “Tình trong khói lửa” cho đoàn khai trương. Từ đó đến năm 1943, ông tiếp tục biên soạn rất nhiều vở cho nhiều đoàn hát khác như “Bích Liên vương nữ”, “Ái tình và nghĩa vụ”, “Trái tim không máu”, “Người cha tội ác”, “Xâu chuỗi ngọc”, “Tuổi thanh niên trong hai quan niệm”, “Máu kẻ thù”, “Giọt máu sông Hằng”, “Hoàng tử lưng gù” v.v…

Những năm sau đó, Mộng Vân viết rất nhiều vở tuồng mới, một số lượng tuồng khá lớn và được nhiều khán giả trong nước biết đến. Ông rất nổi tiếng thời bấy giờ.

Năm 1944 ông lập đoàn hát “Mộng Vân”, các nghệ sĩ nhờ kịch bản của ông mà nổi tiếng nên trở về gia nhập rất đông. Vừa làm bầu, vừa làm soạn giả kiêm đạo diễn, Mộng Vân rất bận bịu. Ông đã viết các vở thật ăn khách cho đoàn của ông như “Đêm tơ vương”, “Lửa thù”, “Tố nữ”, “Thử lửa” .v.v… Đoàn Mộng Vân hoạt động được hơn một năm thì giải tán, nhưng toàn bộ diễn
viên và công nhân được ông Ba Tẹt và cô Nguyệt Yến gom lại để thành lập đoàn “Phát Thanh”.

Một lần nữa  Mộng Vân viết “Nữ thần trong động lửa” cho đoàn này diễn khai trương. Mộng Vân thấy bài Vọng cổ nhịp 8 của Lư Hòa Nghĩa hình thành, lời ca điệu nhạc du dương truyền cảm hơn, được khán giả yêu mến và tán dương. Sau vài năm, thấy bài này quá nổi bật, được nhiều cảm mến từ khán giả, ông có tham khảo cùng Tư Chơi và chỉnh lý một lần nữa. Đang Vọng cổ nhịp 8, lơi thành nhịp 16 cho 20 câu Vọng cổ mới và sắp xếp phân lại ngắn gọn thành 12 câu và từ đó bản “Dạ cổ” lui về để nhường chỗ đứng cho bản Vọng cổ nhịp 16 này.

Vẫn không ngừng, thời gian đã đúc kết thêm, chỉnh đốn thêm, hoàn hảo thêm. Một lần nữa Vọng cổ 12 câu nhịp 16 được cải biên và đổi mới hoàn toàn. Phải nói đây là cuộc trở mình độc đáo cho bài Vọng cổ.

Rồi bài Vọng cổ từ 12 câu được phân đôi, 6 câu lời, 6 câu nhạc (6 câu ca, 6 câu đờn). Bài “Tôn Tẩn giả điên” (soạn giả Viễn Châu) đã biểu hiện rõ điều này.

Trong cuộc hội thảo về hiện tượng Mộng Vân, tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 29 tháng 3 năm 1991, nghệ sĩ Bảy Cao (Lê Văn Cao) đã đề cập rõ vấn đề này. Cuốn “Tìm hiểu cổ nhạc
Bạc Liêu” của Trần Phước Thuận viết:

Các đặc điểm nghệ thuật của Mộng Vân không những đả ảnh hưởng sâu đậm đến nhiều soạn giả lúc bấy giờ như: Mộng Vân Tử, Bảy Cao, Năm Nghĩa, Vân Sinh, Văn Đưa, Sáu Hải, Văn Nghiêm, Tô Miều… và hàng loạt tác giả, soạn giả theo đường lối sáng tác của ông. Với một lực lượng đông đảo, một chủ trương sáng tác rõ ràng và với một số lượng tác phẩm dồi dào
như thế, vô hình chung đã trở thành một trào lưu nghệ thuật nói chung, một trường phái sân khấu nói riêng.

Soạn giả Mộng Vân thật đúng là con người vượt bậc. Chỉ riêng về phần sáng tác của ông trong 16 năm cuối đời đã biên soạn 68 kịch hoạ sĩ Trịnh Thiên Tài bản (chưa kể một số kịch bản chưa ghi nhận được), và sáng tác hơn 30 nhạc khúc. Một thời gian ngắn như thế mà hoàn thành được số lượng tác phẩm nghệ thuật lớn lao và giá trị, quả thật khó tìm người thứ hai.

Có thể nói, Mộng Vân đã cống hiến gần như trọn vẹn cuộc đời của mình để bồi đắp cho nền cổ nhạc Nam bộ và đã mở ra một trường phái sân khấu cho cải lương Việt Nam.

Còn tiếp

Theo: ngocanh

Nguồn tin: Trịnh Thiên Tài - Báo sân khấu

Tổng số điểm của bài viết là: 20 trong 4 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

13/08/2017
16/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
26/05/2017
20/05/2017
05/05/2017
26/04/2017