Trang nhất » Tin Tức » Nghệ thuật cải lương

Ngũ đại gia của sân khấu cải lương: Gia đình Nghệ sĩ Minh Tơ

Thứ tư - 22/07/2015 07:54
Ngũ đại gia của sân khấu cải lương: Gia đình Nghệ sĩ Minh Tơ

Ngũ đại gia của sân khấu cải lương: Gia đình Nghệ sĩ Minh Tơ

(CLVN.VN) - Ðể đáp ứng nhu cầu và chiều theo thị hiếu của khán giả ngày một thay đổi theo trào lưu tân học trong các thập niên 1930, 1940, 1950, các nghệ sĩ hát bội đã cải tiến nghệ thuật hát bội thành hát bội pha cải lương. Gia đình nghệ sĩ bầu Thắng - Minh Tơ được người trong giới xem là những người có công nhiều nhứt trong việc “khai sơn phá thạch” để xây dựng loại hình nghệ thuật canh tân nầy.

Một thế hệ vàng
Ông bà Bầu Thắng có 7 con, trong số đó có đến 5 người là nghệ sĩ tài danh: Minh Tơ, Khánh Hồng, Huỳnh Mai, Bạch Cúc và Ðức Phú.
Ðức Phú (con trai út) nổi danh với nữ diễn viên Phượng Mai trong tuồng Hồ Quảng Lương Sơn Bá - Chúc Anh Ðài. Vợ của Ðức Phú là Hồng Loan, nữ danh ca tân nhạc chuyên hát phòng trà, vũ trường. Ðức Phú cũng chơi guitare và piano rất giỏi nên đã ghi ký âm những bài ca nhạc Ðài Loan trong các phim Lương Sơn Bá - Chúc Anh Ðài, Thanh Xà - Bạch Xà, Vạn Lý Trường Thành để làm thành những bản nhạc căn bản cho lối hát Hồ Quảng sau nầy.
Bạch Cúc cùng với chồng là kép Hoàng Nuôi lèo lái gánh hát Nuôi Tơ, chuyên hát bội pha cải lương, hát những tuồng theo tích truyện Tàu. Rạp lúc nào cũng đông nghẹt khán giả vì khán giả của các đoàn Khánh Hồng, đoàn Nuôi Tơ, đoàn Tấn Thành Ban (Cầu Muối) mua vé tháng. Hoàng Nuôi rất sáng sân khấu, ca hay và hát các vai kép trẻ rất có duyên, nhứt là khi anh thủ diễn những vai kép bị đào trêu ghẹo, ép duyên như vai Cao Quân Bảo bị Lưu Kim Ðính trêu ghẹo khi anh phá bản Chiêu Phu, hay vai Tiết Ứng Luông bị Thần Nữ ép duyên, anh diễn ngượng ngùng, bẽn lẽn, hình ảnh của một anh trai tơ, mới lớn, chưa biết yêu đương, gặp gái đẹp tống tình, vừa tức mình vì yếu thế, bị bắt, vừa mắc cỡ vì bị người đẹp cợt đùa lơi lả, vừa có cảm giác rung động vì mới biết yêu đương. Khi anh diễn lớp nầy, khán giả nhứt là các bà và các cô trẻ liệng quạt kẹp tiền thưởng lên sân khấu nhiều không thua gì những lần họ thưởng cho cô Năm Ðồ khi cô Năm Ðồ diễn lớp Thần Nữ “chạy gối” xin tội cho Tiết Ứng Luông. Ðêm nào không có kép Hoàng Nuôi diễn thì khán giả đòi trả vé không xem hát như trường hợp của anh Út Trà Ôn bên sân khấu cải lương. Hoàng Nuôi và Bạch Cúc có hai người con, một gái và một trai, mà người con trai chính là đạo diễn Phượng Hoàng, một đạo diễn phim vidéo rất tài ba, từng thành công lớn khi thực hiện vidéo Tây Thi gái nước Việt, Lương Sơn Bá - Chúc Anh Ðài… Có thể nói, video cải lương hay Hồ Quảng nào do đạo diễn Phượng Hoàng thực hiện là bảo đảm về hình ảnh, âm thanh và phân cảnh kỹ thuật có chất lượng cao.

Huỳnh Mai có chồng là nghệ sĩ Thành Tôn. Huỳnh Mai đẹp, nghề hát là gia truyền nên cô đóng vai đào văn hay đào võ đều hay. Cô Huỳnh Mai thủ diễn vai Giả Thị (đào văn) trong tuồng Ngũ Vân Thiệu thất Nam Dương Thành làm cho khán giả khóc mùi mẫn vì thương cảm nhân vật. Cô diễn vai Chung Vô Diệm (đào võ mặt xấu) lúc đấu cờ với Hầu Ân, khi cởi lớp xấu, trở thành đẹp như tiên nữ, khán giả tưởng là phải có hai diễn viên khác nhau mới diễn được như vậy.

Cô Huỳnh Mai và anh Thành Tôn chung sống với nhau 48 năm, sanh sáu người con đều là những nghệ sĩ nổi danh: Bạch Lý, Bạch Liên, Bạch Lựu, Bạch Lê, Bạch Long, Thành Lộc. Năm 1976, cô được 48 tuổi, nghỉ hát về chăm sóc gia đình. Người trong giới đều khen cô là một người hiền phụ.
Các con của cô Huỳnh Mai và Thành Tôn đều trở thành những nghệ sĩ tài danh, có đạo đức tư cách khiêm tốn, biết kính trên nhường dưới. Anh Thành Tôn sanh ngày 25-9-1913, mất ngày 8-11-1997, thọ 85 tuổi.
Anh Thành Tôn được xem là một người có công lớn trong việc xây dựng nền nghệ thuật sân khấu tuồng cổ, đáng được vinh danh ngang hàng với nghệ sĩ Năm Châu bên ngành sân khấu cải lương tuồng xã hội.
Vì anh Ðức Phú, Hoàng Nuôi, Bạch Cúc, Thành Tôn, Huỳnh Mai, và gia đình có những đóng góp quan trọng trong việc xây dựng nghệ thuật cải lương Hồ Quảng nên những gì tôi kể trên đây xin quí vị xem như là tôi kể về “Tông chi”, “Gia phả” của các anh ấy.
Anh Khánh Hồng cùng với anh Minh Tơ là những diễn viên cột trụ của gánh hát bội Vĩnh Xuân Ban của Bầu Thắng. Năm 1939, ông Bầu Thắng mất, nhưng mãi đến năm 1945, bà Bầu Thắng mới đổi tên gánh hát thành Vĩnh Xuân Ban - Khánh Hồng.
Ðúng ra anh Minh Tơ cũng có vài năm đứng tên bảng hiệu của gánh hát, nhưng vì anh mê hát hơn cái nghiệp làm bầu nên nhường gánh lại cho em là Khánh Hồng. Hoàng Nuôi, em rể lập gánh, đặt tên gánh là “Nuôi Tơ”, ghép tên Hoàng Nuôi và Minh Tơ, Minh Tơ cũng chỉ hát thôi, còn người lèo lái chính là Bạch Cúc, vợ anh Hoàng Nuôi. Khánh Hồng có vợ là đào Tư Thập, có với anh một con trai tên Khánh Vân. Sau khi ly dị, Khánh Hồng cưới người vợ khác là cô Liên, vũ nữ rất đẹp ở vũ trường Kim Sơn (đường Trần Hưng Ðạo ngày nay). Khánh Hồng và người rất đa dạng. Trong lớp Hoàng Phi Hổ được tin Giả Thị đã nhảy lầu tự tử khi Trụ Vương định cưỡng hiếp trong vở Hoàng Phi Hổ phản Trụ đầu Châu.

Tất cả các lớp tuồng gay cấn nhứt có thể gây cho khán giả những xúc động mạnh, những ấn tượng sâu xa được anh Minh Tơ chọn lọc làm thành bài tập hát cho lớp Ðồng Ấu Minh Tơ. Ngày nay các lớp diễn đó trở thành những trích đoạn sân khấu được khán giả ưa thích nhứt.

Những lớp diễn của vai nữ như lớp Ðiêu Thuyền bái nguyệt, lớp Thần Nữ ép duyên Tiết Ứng Luông... thì đào Bảy Sự, vợ của anh Minh Tơ đứng ra chỉ dạy. Cô Bảy Sự, em ruột của nữ diễn viên tài danh số một của ngành hát bội là cô Năm Ðồ (dâu của ông Bầu Cung và bà Tư Châu, Tấn Thành Ban, Cầu Muối). Hai nữ nghệ sĩ hát bội Năm Ðồ và Bảy Sự về tài năng và thinh sắc được ví như các nữ nghệ sĩ Năm Phỉ, Phùng Há bên ngành cải lương.

Gia dinh Nghe si Minh To
Gia đình NSND Thanh Tòng 
Gia dinh Nghe si Minh To
Gia đình NS Thanh Loan - Trường Sơn. 
Gia dinh Nghe si Minh To
 NS Xuân Yến - NSND Thanh Tòng - NS Thanh Loan - NS Trường Sơn.
Ông bà Bầu Minh Tơ - Bảy Sự và thế hệ kế tục
- Nữ nghệ sĩ Xuân Yến và chồng là nghệ sĩ Hữu Cảnh có 3 con là Trinh Trinh (1977), Bảo Trân và Bảo Châu. Trinh Trinh nhận được Huy chương vàng giải Trần Hữu Trang năm 1995-1996.
- Nghệ sĩ Thanh Tòng và vợ là Ngọc Nhung, sanh các con: Nhật Tân (1976) tốt nghiệp Ðại học Quản trị Kinh doanh, và nữ nghệ sĩ Quế Trân (1981). Quế Trân đang học Đại học Văn khoa và nhận được Huy chương vàng giải Trần Hữu Trang năm 1998 -99.
- Nữ nghệ sĩ Thanh Loan, chồng là nghệ sĩ Trường Sơn, các con là: Tú Sương (1977), Huy chương vàng năm 1995-96. Ngọc Trinh (1979), Thanh Thảo (1981), cả hai đều là diễn viên nổi tiếng của lớp Ðồng Ấu Bạch Long.
Anh Minh Tơ đóng góp nhiều về phương diện cải tiến cách thức trình diễn, điệu bộ, cách ca, hát, dàn cảnh, y trang, âm nhạc. Nội dung và cốt truyện tuồng thì vẫn giữ theo truyện Tàu, chỉ bỏ bớt những câu chữ nho, thay vào bằng lối văn thơ thường như ta thấy trong báo chí hay tiểu thuyết.
Tuy là một bực danh sư về nghệ thuật ca diễn, nhưng anh Minh Tơ cũng đôi khi gặp trục trặc kỹ thuật hay nói nôm na là tai nạn nghề nghiệp. Tôi còn nhớ ngày 12 tháng 8 âm lịch năm 1952 là ngày cúng Tổ cải lương và hát bội ở rạp Thành Xương, lúc tôi đi theo đoàn Tiếng Chuông của Bầu Cang. Sau khi hết phần việc của tôi, tôi hay lân la qua đoàn bạn để xem hát hay nói chuyện với các bạn cho vui. Ðêm đó gánh Vĩnh Xuân Ban - Khánh Hồng hát tuồng “Quan Công đắp đập bắt Bàng Ðức ”, Minh Tơ thủ vai Quan Công, anh Hữu Nhi vai Châu Xương, anh Châu Kỷ vai Quan Bình. Ðêm hát đó, gánh hát Khánh Hồng thực hiện việc cải tiến dàn cảnh: Con sông trong lớp đắp đập, khi hát theo kỹ thuật hát bội thì chỉ trải một tấm vải xanh dài độ 2 thước ở giữa sân khấu để tượng trưng dòng sông, Khánh Hồng muốn trang trí đẹp hơn cải lương, anh cho trải ba hàng vải ngang sân khấu, mỗi khổ dài hơn năm thước, mỗi đầu khổ vải có hai tên chạy hiệu nắm giũ lên giũ xuống làm những lượn sóng. Ðèn rọi màu xanh xuyên qua các khổ vải nên hình ảnh con sông nổi sóng rất là đẹp. Quan Công đánh nhau với Bàng Ðức trên con sông được dàn cảnh như vậy chắc chắn sẽ nhận được những tràng pháo tay khen thưởng của khán giả.
Gia dinh Nghe si Minh To
Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Tòng 
Gia dinh Nghe si Minh To
Trường Sơn, Thanh Uyên, Thanh Loan trong trích đoạn "Câu thơ yên ngựa" - Ảnh: H.K 
Gia dinh Nghe si Minh To
NS Xuân Yến trong vở " Về đất Kinh Châu" 
Khi màn vừa kéo lên thì trống, đồng lố và dàn nhạc bát cấu đánh rất xôm trò, Châu Xương vác Thanh Long Ðao ra múa một vòng, kế Quan Bình hai tay ôm ấn tín múa chung với Châu Xương, sau rốt Quan Công (Minh Tơ) xuất hiện, cùng với Châu Xương (Hữu Nhi) và Quan Bình (Châu Kỹ) ráp thành hình ba ông giống y như bức tượng Quan Công mà người Tàu hay thờ ở các chùa Ông. Khi trụ hình tạo thành như bức tượng thì một tiếng pháo nổ lớn, Quan Công buông cánh tay áo che mặt lúc mới ra, để hiện rõ nét mặt rất uy nghi, đôi mắt xếch ngược lên đầy khí thế oai dũng. Khán giả vỗ tay như pháo nổ, có khi khán giả đứng phắt dậy hết để chiêm ngưỡng lớp hình tượng ba ông.
Ðến lớp thủy chiến, khi màn vừa kéo lên, khán giả đã vỗ tay ầm ĩ, khen cảnh con sông nổi sóng rất là đẹp, chưa từng thấy trên bất cứ sân khấu nào trước đây. Mọi người trong đoàn hát đều phấn khởi vì đây là lần đầu tiên được khán giả vỗ tay khen cảnh trí đẹp, trống thúc quân, đồng lố phèng la và tiếng quân sĩ hò reo làm cho không khí càng sôi động. Anh Minh Tơ trong vai Quan Công múa thật đẹp. Anh Chín Châu vai Bàng Ðức cũng múa không kém phần huê dạng, cùng với Quan Công đánh theo những lớp võ ráp rất rập ràng, thật hay. Hai tay dũng tướng múa, đánh võ luồn theo ba lượn sóng, lúc sát phông trong, khi chờn vờn ở giữa sân khấu, khi ra sát dàn đèn ngoài. Trống thúc quân càng đánh mạnh, khán giả vỗ tay reo hò cổ vũ càng nhiều thì mấy anh quân cầm vải giũ làm sóng càng hăng, các anh giũ vải làm sóng cao hơn, mạnh hơn, mau hơn. Và như vậy là mất cân đối, nhịp nhàng rối loạn, ba luồn vải có khi cùng xuống hết, có khi lên hết. Anh Minh Tơ vừa cúi đầu định luồn vô trong thì tấm vải cuốn vô vành mão, giựt cho mão rớt xuống. Khi anh ngẩng đầu lên thì tấm vải khác quấn râu, giựt rớt ra ngoài. Mọi người đều hoảng hốt, khán giả ngơ ngác... tiếng trống kèn đột nhiên im bặt, tiếng của Minh Tơ la thất thanh: Bỏ màn... Bỏ màn...
 
Màn bỏ xuống thật mau, đèn khán phòng bật sáng, khán giả còn bàng hoàng vì sự kiện xảy ra ngoài sức tưởng tượng của mọi người, nhứt là khán giả hát bội rất tin dị đoan. Có người tín ngưỡng thờ cúng Quan Công, không biết đoàn sẽ hát tiếp hay phải xử sự ra sao. Anh Minh Tơ đã gắn lại râu, đội mão và khoác thêm một áo choàng, vén màn bước ra. Anh xin lỗi khán giả và tự nhận là vì sửa đổi lối hát của Tổ nghiệp mà chưa xin phép Tổ nghiệp nên bị trừng phạt. Anh xin khán giả cho đoàn hát cúng tạ lỗi với Tổ nghiệp và với thần linh Quan Ðế Thánh quân rồi sẽ hát tiếp. Anh bước vô trong, màn kéo từ từ, trống nổi lên trang trọng một hồi dài, tiếp đó tiếng chuông ngân vang theo... Màn kéo lên cao... cả phông trắng bên trong cũng đã kéo lên, bày rõ bàn thờ Tổ nghi ngút nhang đèn. Bà Bầu Thắng thắp hương đứng trước, sau lưng bà các anh Minh Tơ, Khánh Hồng và tất cả đào kép, các người học hát và giúp việc cùng quỳ chật cả sân khấu. Chuông trống trang nghiêm nổi lên ba hồi, bà bầu khấn vái, dâng hương xong, tất cả đào kép đều cùng lạy một lượt... Khán giả ngồi im phăng phắc, tôi cũng ngơ ngác bàng hoàng. Tôi theo nghề hát chỉ mới được vài năm và lần đầu được chứng kiến việc cúng Tổ quá nghiêm trang và quá xúc động như vầy. Sau đó đoàn diễn tuồng tiếp. Khi vãn hát, đoàn lại cúng Tổ nghiệp theo thông lệ hàng năm vì hôm nay đúng ngày giỗ Tổ.
Soạn giả Nguyễn Phương

Theo: BQT

Nguồn tin: Duyên dáng Việt Namt Nam

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

16/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
26/05/2017
20/05/2017
05/05/2017
26/04/2017
18/04/2017