Trang nhất » Tin Tức » Nghệ thuật cải lương

Năm 1975 nghệ thuật bao cấp miền Bắc 'đồng hóa' luôn cải lương trong Nam

Chủ nhật - 22/02/2015 22:24
Năm 1975 nghệ thuật bao cấp miền Bắc 'đồng hóa' luôn cải lương trong Nam

Năm 1975 nghệ thuật bao cấp miền Bắc 'đồng hóa' luôn cải lương trong Nam

(CLVN.VN) - Nếu như ai đó từng theo dõi hoạt động cải lương từ thời xa xưa, thì đều biết rằng những người hoạt động trong bộ môn nghệ thuật này đều nhắm vào người mua vé đi coi hát, thành bại đều do khán giả quyết định, chớ không có một sự bao cấp nào hết.

Hầu hết bầu gánh, tức chủ đoàn hát đã dám bỏ ra số tiền lớn lập gánh hát (dù là đi vay mượn), vì có tiền nhiều mới “bắt” được đào kép chánh và hề ca đang được khán giả ái mộ. Và hầu như bầu gánh nào cũng tin tưởng tiền mua vé của khán giả sẽ giúp mình có thể vừa trả hết nợ lại vừa có lời. Tóm lại là làm nghệ thuật thời đó, các suất hát là hàng hóa bày bán trên thị trường, tập trung vào cái “chợ” riêng của nó, tức rạp hát. Nói rõ hơn là thời kỳ trước 1975 người làm nghệ thuật có khả năng lấy được tiền của khán giả thì sống, bằng không thì chết (rã gánh) chớ nhà nước chẳng giúp cho đồng nào cả.

Thế rồi đến 1975 cơn bão lốc bao cấp miền Bắc thổi vào, và cải lương miền Nam dù muốn dù không cũng bị “cuốn theo chiều gió.” Có nghĩa là nghệ thuật sân khấu bao cấp từ mấy thập niên của miền Bắc, đã trùm phủ và nhanh chóng “đồng hóa” luôn hoạt động cải lương của miền Nam.

Trước tiên đoàn Sài Gòn 1 được hình thành do soạn giả Nguyễn Đạt làm trưởng đoàn, quy tụ các soạn giả như Thu An, Ngọc Linh, Huy Trường, Nguyễn Phương... các nghệ sĩ thì có Năm Châu, Ba Vân, Phùng Há, Ngọc Hương, Thanh Nga v.v...

Trưởng đoàn, tức bầu gánh Nguyễn Đạt, quê quán ở Kinh Nước Mặn, Cần Đước, Long An, theo kháng chiến thoát ly vào bưng biền chống Pháp và làm đến chức bí thư Tỉnh Ủy Chợ Lớn. Thời đó Chợ Lớn là một trong 20 tỉnh Nam Kỳ thuộc địa Pháp, về sau Chợ Lớn sáp nhập vào Đô Thành Sài Gòn. Soạn giả Nguyễn Đạt làm trưởng đoàn Sài Gòn 1 suốt 18 năm thì nghỉ hưu.

Sau 1975 trừ một số ít nghệ sĩ bỏ nghề, hoặc di tản đi nước ngoài, số đông còn lại vẫn hoạt động bình thường, chỉ có lương bổng là ai cũng như ai, có hơn nhau cũng chẳng bao nhiêu. Có điều là không ai thất nghiệp, đời sống được bao cấp, mở màn hát dù cho khán giả đầy rạp, hay hát ế không bán được vé, nghệ sĩ công nhân cũng lãnh lương đầy đủ, không ai sợ bị đói.

Ngoài các đoàn cải lương được thành lập trở lại, hoạt động làm ăn với tính cách tập thể, cũng như các đoàn hát quốc doanh ra đời, thì đoàn nào cũng có cán bộ văn hóa chỉ huy, quản lý điều hành quyết định mọi vấn đề nghệ thuật. Đồng thời cũng có các đoàn nghệ thuật sân khấu miền Bắc vào Nam hoạt động, như đoàn cải lương Nam Bộ sau đổi tên đoàn Cửu Long Giang, với thành phần diễn viên là nghệ sĩ miền Bắc và nghệ sĩ gốc miền Nam tập kết ra Bắc từ 1954 trở về.

Thời này các nghệ sĩ gốc người miền Nam đi tập kết, hoặc trong bưng biền trở về như: Tám Danh, Bích Lâm, Dương Ngọc Thạch, Thanh Hùng, Ngọc Hoa... và các nghệ sĩ miền Bắc vô Nam, hai thành phần này dù ở đoàn hát nào cũng nắm giữ vai trò chỉ huy. Nhờ bao cấp và quyền hành, nên họ có quyền quyết định mọi vấn đề của đoàn và chỉ đạo nghệ thuật. Nói rõ hơn là họ có quyền chọn tuồng, phân vai cho tất cả nghệ sĩ trong đoàn.

Các nghệ sĩ từ miền Bắc vô hoặc từ trong chiến khu trở về, ngoài vai diễn họ còn là cán bộ chỉ huy, góp phần điều hành đoàn hát, chỉ đạo nghệ thuật, chẳng hạn như đôi vợ chồng nghệ sĩ Thanh Hùng (gốc ở Cái Bè) và Ngọc Hoa (gốc ở Gò Công) cả hai từng hát ở đoàn Kim Chung 1, 2, 3. Năm 1965 hai người vô chiến khu hát cổ nhạc trên Đài Phát Thanh Giải Phóng.

Năm 1968 được điều ra Bắc, và 1975 cả hai trở về Nam hoạt động. Thanh Hùng làm phó đoàn Văn Công, trưởng đoàn cải lương Sài Gòn 3, phó giám đốc Sở Văn Hóa Thông Tin Tiền Giang. Và Ngọc Hoa thì làm phó đoàn cải lương Đồng Nai (chỉ đạo nghệ thuật), rồi về làm phó đoàn cải lương Phước Chung, trưởng đoàn cải lương tuồng cổ Minh Tơ. Và nhiều nam nữ nghệ sĩ khác từng đi kháng chiến thì người nào cũng nắm giữ vai trò quan trọng trong đoàn hát.

Riêng về các nghệ sĩ thuần túy ở miền Nam thì một số vẫn được đi hát phục vụ khán giả như trước, nhưng phải nghe theo sự chỉ đạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang nắm quyền, có nghĩa được phân vai nào lãnh vai nấy, kịch bản sao thì hát vậy chẳng dám có ý kiến gì hết. Chớ không như trước đây, các đào kép chánh khi được trao role tuồng thì thường hay ném trở lại soạn giả, chê khen này nọ, hoặc tuồng không hay, không thích hợp với họ...

Đào kép chánh tên tuổi khi xưa từng hoạnh hẹ, làm eo làm sách, khó dễ đủ điều, nhiều bầu gánh khổ sở vì họ, rã gánh mang nợ mang nần cũng vì mấy nghệ sĩ làm khó này. Thì giờ đây trưởng đoàn (tức bầu gánh) chẳng chiều chuộng ai hết, mà lúc trao role tuồng còn ra lệnh cho họ hát theo như kịch bản, không được cương và hầu hết đều răm rắp tuân theo, chớ nếu không thì bị loại ra khỏi đoàn, ghi vào sổ đen thì đương nhiên gạo, nhu yếu phẩm và mọi thứ trong chế độ khẩu phần cũng mất luôn.

Thời điểm đó trong một tiệm cà phê gần rạp hát, nghệ sĩ lão thành Năm Châu trò chuyện với bầu Quì, bầu Bảy Cao, bầu Thu An... thì thấy nhiều nghệ sĩ đến tập tuồng. Chẳng biết suy nghĩ gì, Năm Châu nói:

- Hồi xưa mỗi khi tập tuồng thì đào kép chánh đến trễ nhứt, và bây giờ họ lại là người đến sớm hơn ai hết.

Bầu Quì nói:

- Mấy “nghệ sĩ đi xe hơi” Út Trà Ôn, Thành Được, Hữu Phước, hề Văn Chung bây giờ họ đi... lô ca chưn, phải hôn vậy anh Năm?

Năm Châu chỉ cười mà không trả lời, và bầu Bảy Cao nói:

- Thành Được nổi tiếng “chơi xe hơi,” mai mốt đây chắc nổi tiếng... chơi xe đạp!


Theo: ngocanh

Nguồn tin: Ngành Mai - NV

Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Trần Quang Dinh - 23/02/2015 17:06
Không đâu ! Anh ( chị ) hãy liên hệ Toà soạn Báo Sân khấu TP HCM sẽ rõ nhé ! Cảm ơn .
Thủy - 23/02/2015 10:30
Có 1 điều tôi muốn hỏi Ông Quang Dinh lại cho rõ là : Ông kể tên Nghệ sĩ Đức Lợi đi cùng với Bạch Mai. Như vậy Bạch Mai này là vợ của cố Nghệ Sĩ Đức Lợi.

Nữ Nghệ sĩ Bạch Mai này tôi biết Bà từ lúc tôi còn bé và cho đến nay Bà vẫn mang 1 Nghệ Danh là Bạch Mai và hiện giờ Bà là Mẹ của Nữ Nghệ Sĩ Bình Tinh. Trước 1975 Bà có lấy Nghệ Danh là Kim Mai bao giờ đâu mà Ông bảo vậy ? Ông có nhầm lẫn với Nữ Nghệ sĩ nào khac không ạ ? .
Trần Quang Dinh - 23/02/2015 06:45
Đào, kép chính cỡ Hùng Cường, Thành Được, Minh Phụng, Phượng Liên, Bạch Tuyết, Thanh Sang, Thanh Nga, Tài Lương, Thanh Kim Huệ, Đức Minh, Linh Vương, Minh Thiện, Mộng Tuyền, Minh Vương, Út Trà Ôn, Bạch Lê, Đức Lợi, Bạch Mai ( trước 75 là Kim Mai ) , Kim Thanh ( trước 75 là Bạch Mai), Hữu Lợi, Phượng Mai, Hoài Thanh, Đỗ Quyên, Lệ Trinh, Út Bạch Lan, Hoàng Long , Lệ Thuỷ, Thanh Tuấn, Tuấn Thanh, Diệu Hiền, Thanh Thanh Hoa, Ngọc Bích, Nam Hùng, Tô Kim Hồng, Thanh Bạch, Ngọc Đáng, Dũng Minh Sang, Ngọc Hương, Út Hiền, Ngọc Giàu, Út Hậu,Thanh Tú, Trang Bích Liễu, Thanh Tòng, Bửu Truyện, Thanh Thế, Kim Ngọc, Kiều Mai Lý, Ngân Hà, Bảo Quốc, Trường Xuân, Tư Rọm, Văn Chung, Văn Hường, Khả Năng,..........THỜI ĐIỂM SAU GIẢI PHÓNG - Mỗi NS toả ra các đoàn ở Saigon hoặc các tỉnh - chứ không còn tập trung NHIỀU NGÔI SAO TRONG CÙNG MỘT ĐOÀN như hồi xưa nữa ! Cho nên, thật ra CHẤT LƯỢNG cũng không thể như trước ! Vì sao ? Ví dụ, mấy chục năm trước trên sân khấu Dạ Lý Hương- rất nhiều NS GẠO CỘI trong một vở " Tướng cướp Bạch Hải Đường " có Hùng Cường, Ngọc Giàu, Thành Được, Phượng Liên, Kiều Mai Lý ,..Chỉ cần Cặp Thành Được - Phượng Liên đã có thể tách ra thành ĐÀO - KÉP CHÍNH của sau 30 / 4 trên sân khấu Saigon 1. Thưa có phải vì vậy là một trong những nguyên nhân làm giảm sút chất lượng của một đoàn hát chăng ?!
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

13/08/2017
16/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
26/05/2017
20/05/2017
05/05/2017
26/04/2017