Trang nhất » Tin Tức » Nghệ thuật cải lương

NS ƯT ÚT BẠCH LAN CÓ NHIỀU MỸ DANH

Thứ sáu - 02/12/2016 13:10
NS ƯT ÚT BẠCH LAN  CÓ NHIỀU MỸ DANH

NS ƯT ÚT BẠCH LAN CÓ NHIỀU MỸ DANH

(CLVN.VN) - Trước năm 1975, NSƯT Út Bạch Lan là một trong những nghệ sỹ Cải lương tài danh đã được báo chí và trong giới tôn tặng nhiều mỹ danh nhất, để hàm chỉ tài năng – sở trường của bà như: ở làng dĩa nhựa bà là nữ hoàng vọng cổ, ở Sân khấu cải lương bà là đệ nhất đào thương, Nữ hoàng sầu mộng, Sầu nữ Út Bạch Lan, Sầu nữ liêu trai, Vương nữ Sương Chiều... Bà đã qua đời lúc 23 giờ ngày 03.11.2016
Đường vào nghiệp diễn
NSƯT Út Bạch Lan tên thật là Đặng Thị Hai, sinh năm 1935, tại ấp Lộc Hóa, xã Lộc Giang, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Thân phụ của bà là ông Nguyễn Văn Chưa, làm nghề nài ngựa đua, qua đời năm 1966. Mẹ của bà là bà Đặng Thị Tư (đã quá cố), mẹ bà thường gọi bà là bé Út và bà đã sớm mồ côi cha từ lúc nhỏ. 
Bà Út và danh cầm Văn Vĩ gặp nhau thuở cơ hàn và kết thành anh em, vì hai bà mẹ của bà Út và Văn Vĩ cùng cảnh ngộ nên hai bà kết nghĩa chị em với nhau, sống chung và đi làm mướn sinh sống qua ngày ở Chợ Lớn Mới. Lúc đó Văn Vĩ (Đinh Văn Dậm, quê Cần Giuộc - Long An), ông bị đau ban trái không chữa được nên bị mù từ nhỏ, ông học đàn ghitar cổ nhạc và đàn rất giỏi. Sau này ông trở thành Đệ nhất danh cầm cổ nhạc Nam Bộ, cho đến nay vẫn chưa ai sánh kịp.
Lúc thành anh em thì bà Út 11 tuổi, ông Văn Vĩ 15 tuổi, ông Văn Vĩ dạy cho bà Út ca, rồi hai người cùng dắt nhau đờn ca dạo kiếm tiền phụ hai bà mẹ. 

Nhiều người ở khu vực Chợ Lớn và Sài Gòn lúc bấy giờ thường thấy Út dắt Vĩ đi hát dạo, họ không khỏi cảm động và giúp cho một ít tiền. Trong số họ có một người đàn ông tốt bụng ở chợ Bàu Sen (Quận 5), ông ấy cho hai bà mẹ với Vĩ và Út che mái lều cạnh bức tường nhà của ông để ở. Ông bày cho Văn Vĩ mở lớp dạy ca cổ nhạc, tự tay ông vẽ giùm bảng dạy ca cổ nhạc dựng trước nhà. Từ đó hai gia đình Văn Vĩ và Út có nơi cư trú, hai bà mẹ đi mua bán ở chợ Bàu Sen. Văn Vĩ đờn, dạy ca cổ nhạc. Thỉnh thoảng Út và Văn Vĩ đi đờn ca ở các đám tiệc. Do tiếng lành đồn xa, một hôm cô Năm Cần Thơ có dịp tới nghe Út ca, cô Năm hài lòng và dự đoán đây là một hạt nhân đầy triển vọng sẽ trở thành đào chánh Cải lương, nếu được chăm sóc. Thế là cô Năm Cần Thơ giới thiệu Út ca ở quán nghệ sĩ Họa Mi của cô trong khu Đại Thế Giới Chợ Lớn (Trung tâm văn hóa quận 5 bây giờ). Còn Văn Vĩ cũng được mướn đàn cho quán nhậu có ca cổ nhạc của cô Năm Cần Thơ. Kế đó, cô Năm Cần Thơ giới thiệu Út ca cộng tác ở Đài Phát Thanh Pháp Á. Cùng lúc đó, nghệ sỹ Thành Công thì với Văn Vĩ đờn cho đài Phát Thanh Pháp Á. Một thời gian ngắn nghệ sỹ Thành Công đưa Vĩ và Út gia nhập vào Ban ca kịch Thành Công do ông phụ trách. Thế là Vĩ và Út bắt đầu tạo tên tuổi trên đài Phát Thanh Pháp Á cùng với các nhạc sĩ Hai Long, ca sĩ Sáu Thồng, Ba Tình, Văn Chung, Việt Hùng; và từ đây Út có nghệ danh là Út Bạch Lan, do nghệ sỹ Thành Công đặt cho. Có thể xem cô Năm Cần Thơ và nghệ sỹ Thành Công là hai người xây viên gạch đầu tiên làm nền tảng cho NSƯT Út Bạch Lan và danh cầm Văn Vĩ bước vào con đường nghệ thuật Cải lương chuyên nghiệp. 
Khi giọng ca của nghệ sỹ Út Bạch Lan vang rộng khắp Nam Bộ qua Đài Phát thanh Pháp Á thì bà đã lọt vào tầm ngắm của nhiều ông bầu cải lương lúc bấy giờ. Đầu tiên là ông Bầu Cang của gánh Cải lương Kim Khánh mời bà về cộng tác (1952) chuyên hát tuồng kiếm hiệp của soạn giả Mộng Vân như: Trộm mắt Phật, Cây đèn thần, Cánh bườm đen... Nhưng ban đầu thì Út Bạch Lan chỉ là cô đào dự bị, nhiệm vụ chính hàng đêm là ca salon thôi, khi nào các cô đào khác gặp sự cố như bệnh đau, vắng mặt đột xuất thì bà mới có dịp hát thế vai tuồng. Do vậy, Út Bạch Lan có phần nản lòng nên bà đầu quân qua cho gánh hát Tơ Huệ, nhưng lúc đầu bà vẫn phải diễn những vai phụ tì nữ, quan hầu...
Một lần nữa bà càng chán nản và bỏ về Sài Gòn, theo các nghệ sỹ Thành Công, Sáu Thồng, Chín Sớm ca cổ nhạc ở Đài Phát thanh Sài Gòn và Đài Pháp Á. 
 
Một thời để nhớ
Đến năm 1955, Út Bạch Lan về gánh hát Kim Thanh của nghệ sỹ Út Trà Ôn, cùng với những nghệ sỹ tên tuổi như: Thanh Tao, Kim Chưởng và Thúy Nga... Nhưng ở sân khấu Kim Thanh, Út Bạch Lan cũng chỉ học múa và thỉnh thoảng đóng một vài vai đào phụ. Lúc đó bà gặp soạn giả Viễn Châu, ông phát hiện giọng ca qúy hiếm của bà và ông viết thêm Út Bạch Lan ca hai câu Vọng cổ trong tuồng của ông là “Tình vương hoa thắm”. Khi vở trình diễn, Út Bạch Lan ca hai câu vọng cổ này, khán giả nồng nhiệt vỗ tay khen ngợi. Từ đó ông bầu chú ý và cho bà hát qua nhiều vai chánh đều thành công. Sau đó, Út Bạch Lan rời gánh Kim Thanh về đầu quân cho đoàn Thanh Minh của bà Bầu Thơ, hát thường trực tại rạp Thành Xương. Út Bạch Lan đã thành công lớn qua các vở: Biên thùy nổi sóng, Cánh bườm lửa, Tình tráng sĩ, Đồ Bàn di hận, Nhớ rừng, Tình người nữ cứu thương, Cung đàn trên sông lạnh, Núi liễu sông Bằng, Hồi trống Vân Lâu, Áo gấm khôi nguyên, Cầu gỗ Hồng Mai Thôn, Người đẹp Bạch Hoa Thôn, Sơn nữ Phà Ca, Người thợ rừng, Thiên thần trên thiết mã, Hoa Mộc Lan, Chén cơm đô thành, Đất Việt của người Việt... của các soạn giả: Thiếu Linh, Nguyễn Phương, Mộc Linh, Lê Khanh. Diễn viên cùng diễn chung với Út Bạch Lan trên sân khấu Thanh Minh thời gian này có các nghệ sỹ: Út Trà Ôn, Năm Nghĩa, Hồng Giang, Minh Tấn, Quang Phục, Sáu Nhỏ, Vinh Sang, Hề Kim Quang, Hề Châu Hí, Hề Núi, Văn Ngà, Chí Hiếu, Thu Ba, Hồng Vân, Ba Kim Anh, Thanh Nga, Mai Búp, Ngọc Chúng... 
Đến năm 1958, Út Bạch Lan ký hợp đồng về hát cho gánh Kim Chưởng (cô Bảy Kim Chưởng làm bầu) với nghệ sỹ Thành Được. Út Bạch Lan và Thành Được đã được khán giả mến mộ qua các vở: Chưa tắt lửa lòng, Bên đồi trăng cũ, Thuyền ra cửa biển, Áo trắng nàng Mộng Trinh, Nửa bản tình ca, Người đẹp thành Bát Đa... Và trên sân khấu này đã tạo một dấu ấn trong cuộc đời của cặp đào kép “trai tài gái sắc”, Út Bạch Lan – Thành Được thành hôn, do cô Bảy Phùng Há (cố NSND Phùng Há) làm chủ hôn. Khi tên tuổi của Út Bạch Lan sáng chói trên nền nghệ thuật Cải lương Sài Gòn, bà bước ra lập gánh hát riêng, lấy tên bảng hiệu: “Út Bạch Lan – Thành Được”. Lúc đó bà vừa làm bầu và vừa hát đào chánh với kép chánh Thành Được, gánh nổi tiếng với hàng loạt vở như: Trảm mã trà, Đêm huyền dịu, Chân trời hạnh phúc, Khi rừng mới sang thu, Bốn mùa hoa nở, Bao giờ vườn sứ mưa hoa, Tìm suối tiên, Cuối đường hoa mộng, Thuyền về Bến Ngự, Em đi trên phím nhạc, Khi hoa anh đào nở, Trăng Sương cầu trúc, Sầu qua mấy nhịp cầu duyên... và lúc này tên tuổi của nghệ sỹ Út Bạch Lan càng rực rỡ hơn, các báo Sài Gòn, trang kịch trường đăng hình bà, với những ngôn từ rất bốc như ký giả Nguyễn An Ca: “Một ngôi sao lạ vụt ngời sáng trên vòm trời nghệ thuật Sân khấu Cải lương”. Ông Trần Tấn Quốc viết: “Út Bạch Lan, một giọng ca vọng cổ thảm sầu, bứt ruột bứt gan người nghe”. Ký giả Kiên Giang Hà Huy Hà viết: “Sầu nữ Út Bạch Lan, chất giọng đồng pha thổ nghe thương cảm, chơi vơi, đêm đêm khơi nguồn lệ của hàng ngàn khán giả mộ điệu Cải lương”; các tờ báo khác nào là “Nữ hoàng cải lương – đệ nhất đào thương”, “Nữ vương sương chiều...”. Có lẽ, tựa đề của các tờ báo đã đủ nói lên tài nghệ của bà, một giọng ca thiên phú có làn hơi, chất giọng truyền cảm ngọt ngào, mùi mẫn... lúc này nhiều hãng đĩa như Hồng Sơn, Hồng Hoa, Tứ Hải liên tục mời bà ca thu dĩa Vọng cổ. Cuối năm 1961, gánh Út Bạch Lan – Thành Được rã, hai người trở về hát cho gánh Thanh Minh – Thanh Nga. 

Qua thời vàng son
Có lẽ, cuộc đời hoạt động nghệ thuật của hầu hết các nghệ sỹ khi qua thời vàng son thì họ vẫn theo nghiệp Tổ bằng khả năng còn lại cho đến cuối đời. Sau năm 1975, NSƯT Út Bạch Lan hát cho Đoàn Cải lương Sài Gòn 1 một thời gian, rồi bà lập Đoàn Tiếng Ca Trung Hiếu (Đồng Tháp). Sau đó bà về quê nhà hát cho Đoàn Cải lương Long An rồi bà về Thành phố Hồ Chí Minh tham gia hát cho một số Câu lạc bộ Sân khấu Cải lương, chủ yếu hát cho các chuyến từ thiện gây quỹ cứu trợ nạn nhân bão lụt, giúp người nghèo cô đơn ở thành phố và giúp bệnh nhân nghèo được điều trị miễn phí ở bệnh viện An Bình... Năm vừa qua, bà phải nhập viện với chứng tim mạch, hơn nữa một phần vì tuổi ca sức yếu. Tuy nhiên, sau một thời gian, sức khỏe bà được bình ổn và bà cùng các học trò vẫn tham gia ca hát ở Câu lạc bộ Cải lương Lạc Long Quân và những chuyến từ thiện của đầu năm 2016 này. Theo bà, khi nào còn khỏe là còn hát và tham gia làm từ thiện. Phải chăng, kiếp con tằm là phải trả nợ dâu?!
Người viết bài này xin thắp nén hương lòng, cầu mong cho cố NSƯT Út Bạch Lan – nữ nghệ sỹ tài danh với nhiều mỹ danh đã về với Tổ nghiệp được tiêu diêu nơi cõi vình hằng. 

Theo: Hoa Cau

Nguồn tin: Đổ Dũng - Báo sân khấu

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

26/04/2017
18/04/2017
18/04/2017
13/04/2017
08/04/2017
05/04/2017
01/04/2017
29/03/2017
05/03/2017