Trang nhất » Tin Tức » Nghệ thuật cải lương

Bản quyền soạn giả xưa và nay

Thứ hai - 16/05/2016 17:04
Bản quyền soạn giả xưa và nay

Bản quyền soạn giả xưa và nay

(CLVN.VN) - Ngày xưa, ở mỗi gánh hát đều có một ông “thầy tuồng” được ăn lương tháng và rất được bầu gánh ưu đãi. Thầy tuồng có nghĩa là vừa viết tuồng vừa làm đạo diễn, mà phần đông là bạn thân thiết của chủ gánh.
Thí dụ ở đoàn Tái Đồng Ban có ông Nguyễn Công Mạnh, đoàn Văn Hí Ban có ông Đào Châu và ông Nguyễn Trọng Quyền. Chắc chắn vào thời ấy chưa đặt cái lệ bản quyền của soạn giả.

 

Bà bầu Thơ và Thanh Nga. (Hình: Ngành Mai sưu tập)

 

Mãi đến năm 1925-1926, bầu gánh Tân Thinh là thầy Ba Thông mới bày ra chuyện mua một vở tuồng với giá là 80 đồng. Đến năm 1928-1932, các gánh thầy Năm Tú, gánh Trần Đắc rất biệt đãi các soạn giả hữu tài như: Huỳnh Thủ Trung (tức nghệ sĩ Tư Chơi), Năm Châu, Trần Hữu Trang nên trả mỗi vở tuồng là 150 đồng, có làm giấy bán đúng phép.

Số tiền đó kể như khá cao, vào thời buổi ấy. Có nhiều gánh như Phụng Hảo chỉ trả 120 đồng một vở như “Đời Cô Lựu,” “Tô Ánh Nguyệt,” và nếu tập tuồng luôn cho diễn viên sẽ được trả 150 đồng.

Tuy nhiên không một vở tuồng nào hoàn thành mà soạn giả khỏi thiếu nợ chủ, mặc dù số tiền 150 đồng hồi ấy kể cũng nhiều lắm. Vì rằng viết một vở tuồng trên một tháng rưỡi, rồi nghỉ không ăn lương để tập dượt trên hai, ba tháng thì lấy tiền đâu mà ăn, không mượn nợ chủ gánh? Bởi vậy tiền nợ cứ chồng chất, tuồng viết ra nhiều nhưng thầy tuồng vẫn đói...

Tình trạng ở đoàn Năm Phỉ lúc đó lại khác! Chỉ đặc biệt cho ông Tư Trang được trả 120 đồng mỗi vở như “Mộng Hoa Vương,” “Lan và Điệp.” Các soạn giả khác không được trả đồng đều, khi thì 80 đồng, khi 60 đồng. Giá cả rất phức tạp, có thầy tuồng làm giao kèo viết mướn hằng năm, cứ 12 tháng là 12 vở tuồng! Các ông mặc sức viết ra đếm cuốn lãnh tiền, hát được hay không chủ gánh ráng chịu! Thí dụ trường hợp ông Trương Quang Tiền lãnh 60 đồng, mỗi tháng viết một tuồng.

Sau này, soạn giả Năm Châu đã mở một kỷ nguyên mới về “bản quyền soạn giả.” Ông đề nghị với ông bầu Tám Bang cho các soạn giả được hưởng huê hồng năm phần trăm số thu của vở hát, cho 50 lần diễn đầu và ba phần trăm số thu kể về sau.

Soạn giả Văn Nghiệm lúc sinh thời đã quy định cho gánh Kim Thanh như sau: Năm phần trăm lần công diễn đầu tiên, bất cứ rạp nào, lần hát thứ thì bốn phần trăm.

Đến Tháng Tư, 1966, giới soạn giả họp đại hội tại trụ sở Hội Ái Hữu Nghệ Sĩ để đòi tăng tiền bản quyền từ năm phần trăm lên sáu phần trăm.

Trước đó đã có những cuộc vận động rộng rãi đến giới bâu gánh, đặc biệt là những đại bang đang hoạt động tại Sài Gòn và phụ cận.

Trước ngày đại hội soạn giả khai mạc, bà Nguyễn Thị Thơ - giám đốc đoàn Thanh Minh Thanh Nga - đã gởi bức thư sau đây: 

Sài Gòn, ngày 27 tháng 4 năm 1966.

Thân gởi anh em chủ tọa, thơ ký và toàn thể hội viên. 

Hội Nghị Soạn Giả Ca Kịch tại Sài Gòn. 

Nhơn dịp khai mạc hội nghị soạn giả ca kịch, tôi có lời chào mừng toàn thể anh em tham dự hội nghị. Đồng thời xác nhận rằng tiêu chuẩn tăng tiền bản quyền soạn giả lên 6 phần trăm hoàn toàn phù hợp với dự kiến sẵn có của tôi, kể từ khi vật giá sinh hoạt bắt đầu gia tăng mau chóng.

Với tư cách chủ nhơn đoàn ca kịch Thanh Minh Thanh Nga, tôi sẵn sàng ủng hộ quan điểm của các anh em về vấn đề này. 

Ngoài ra, tôi hy vọng hội nghị sẽ thảo luận đường hướng sáng tác trên căn bản tự do dân chủ và tiến bộ, để mai kia sẽ có nhiều soạn phẩm giá trị hơn nữa, hầu thỏa mãn yêu cầu hợp lý của khán giả và góp phần nâng cao nền kịch nghệ dân tộc, kịp đà tiến bộ của dân tộc chúng ta trên nhiều lãnh vực khác. 

Tôi xin chúc hội nghị thành công mỹ mãn. 

Nguyễn Thị Thơ, ngày 28-4-66. 

Và đoàn Dạ Lý Hương đã gởi bức thư cho ban vận động đại hội với nội dung tán đồng việc tăng tiền bản quyền lên sáu phần trăm và chúc đại hội thâu hái kết quả một cách hữu hiệu.

Thu An, giám đốc đoàn Hương Mùa Thu, cũng hưởng ứng việc làm của đại hội soạn giả, ngoài việc ủng hộ một số tiền cho đại hội. 

Nhiều quà tặng của các nghệ sĩ. Nhiều nam nữ nghệ sĩ có mặt ở thủ đô đã gởi quà tặng: hoa, bánh, thuốc cho đại hội soạn giả. 

Một số nghệ sĩ đang lưu diễn ở xa cũng gởi thư về chào mừng đại hội. 

Lần đầu tiên, người ta ghi nhận tình đoàn kết tương trợ giữa soạn giả, chủ nhân và nghệ sĩ được thể hiện một cách rõ rệt. 

Dưới đây là bức thư của đoàn Hương Mùa Thu: 

Sài Gòn, ngày 30 tháng 4 năm 1966. 

Kính mến gởi: 

- Ban vận động đại hội soạn giả. 

Thưa các bạn. 

Tôi, Thu An, là soạn giả, cũng là giám đốc đoàn Hương Mùa Thu, được biết các bạn đang vận động cho quyền lợi của toàn thể soạn giả mà buổi đại hội sẽ đi tới một quyết định. 

Tôi mau mắn xác nhận rằng: Sự đòi hỏi đó chính đáng, cho nên tôi kính gởi đến các bạn và đại hội bức thơ này để: 

- Về phương diện giám đốc một đoàn hát, tôi hoàn toàn hưởng ứng và ủng hộ bản quyền “6 phần trăm” vĩnh viễn cho tất cả các soạn phẩm. 

- Về phương diện soạn giả, tôi rất lấy làm hối tiếc là không đến dự được buổi đại hội quan trọng này, mặc dầu tôi đã hết sức cố gắng để sắp xếp. Vì, như các bạn cũng biết tôi lo tập tuồng gấp rút vài buổi chót có phần quan trọng. Vậy tôi chân thành cáo lỗi với đại hội về sự vắng mặt bất đắc dĩ của tôi. 

Dầu vắng mặt, tôi cũng xin long trọng kết hứa rằng: Tôi xin ủng hộ tích cực và vô điều kiện về mọi mặt mà đại hội quyết định. Tôi cũng còn ước mong rằng, sau khi quyền lợi vật chất của giới chúng ta được giải quyết, chúng ta có thể nghĩ tới một số quyền lợi tinh thần nào đó mà chúng ta thấy cần thiết để xây thành cơ sở tương trợ và đoàn kết trong giới. 

Tôi xin kính gởi đến đại hội lời cầu chúc thành công và tiến bộ. 

Thân ái. Soạn giả Thu An.

Theo: Ngành Mai

Nguồn tin: RFA

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn