Trang nhất » Tin Tức » Nghệ sĩ tâm sự

Trước ngày về với Tổ nghiệp, nghệ sĩ tiền phong Phùng Há nói gì về cải lương

Thứ hai - 23/11/2015 08:43
Trước ngày về với Tổ nghiệp, nghệ sĩ tiền phong Phùng Há nói gì về cải lương

Trước ngày về với Tổ nghiệp, nghệ sĩ tiền phong Phùng Há nói gì về cải lương

(CLVN.VN) - Cây cổ thụ trong làng cải lương: Một cây cổ thụ trong làng cải lương, tên tuổi vang lừng, được mọi người trong giới nể nang kính trọng và gọi bằng “Má Bảy”, và trong những năm cuối đời đã tiết lộ với tôi nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động cải lương trong suốt chiều dài lịch sử của bộ môn nghệ thuật này.

Năm đó (2005) nữ nghệ sĩ tiền phong Phùng Há đã 96 tuổi, và tôi đã có dịp tiếp xúc với bà tại Chùa Nghệ Sĩ ở quận Gò Vấp, cách trung tâm Sài Gòn khoảng 10 cây số.

Vừa vào cổng chùa, tôi gặp một người ở cánh tay mang băng vải có chữ “bảo vệ”, thì biết chùa này có tổ chức đàng hoàng, chớ không phải như nơi tu niệm thông thường của vị sư nào đó tự thành lập. Sau khi biết được ý định của tôi muốn gặp Má Bảy Phùng Há thì người bảo vệ nói ngay là Má Bảy đi khám bác sĩ, có nghĩa là không có mặt ở đây, và ông ta nói thêm rằng Má Bảy đã 96 tuổi, bệnh hoài!

Thất vọng nhưng tôi chưa vội ra về mà ở lại thêm một lúc quan sát cây cảnh rất đẹp quanh chùa, cố ý chờ Má Bảy khám bệnh xong trở về sẽ gặp được bà. Nhưng vài phút sau thì có một người phụ nữ từ trong chùa đi ra phân bua với người bảo vệ điều gì đó, mà trong câu chuyện của họ, vô tình tôi được biết rằng Má Bảy Phùng Há hiện đang có mặt trong chùa chớ không phải đi bác sĩ hay đi đâu cả. Vì không muốn người khác nghe được chuyện đang nói, nên hai người cùng đi xa ra một khoảng cách, tiếp tục trao đổi sự việc.

Thấy vậy tôi kiếu từ ra về và ghé vào một quán nước cạnh chùa kêu thức uống, đồng thời hỏi thăm người chủ quán về việc muốn gặp bà Phùng Há, thì người này cho biết không dễ gì gặp được Má Bảy đâu, bởi có nhiều người đến đây phải đành ra về, kể cả báo chí muốn gặp phỏng vấn cũng khó mà gặp được. Bà chủ quán nói thêm rằng bác sĩ căn dặn Má Bảy cần tịnh dưỡng, không được tiếp xúc nói chuyện nhiều sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, tuổi thọ... đồng thời cũng cho biết thỉnh thoảng thấy bà Phùng Há rời chùa đi đâu đó bằng xe du lịch, do người tài xế của ông bầu Xuân lái, và hầu như lần nào cũng thấy ông bầu Xuân ngồi bên cạnh Má Bảy.

Tôi nghĩ bụng năm nay Má Bảy đã 96 tuổi, có thể ra đi bất cứ lúc nào, nếu lần này không tiếp xúc được, rủi không còn cơ hội thì sao? Ngày hôm sau trở lại đây một lần nữa, và lần thứ hai này tôi được mời vào nơi làm việc của ông bầu Xuân, hội phó thường trực Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu Tương Tế (Má Bảy là hội trưởng).

Giữa cái nóng nực oi bức của mùa Hè ở Sài Gòn, nơi phòng làm việc của ông bầu Xuân có máy lạnh, nên rất thoải mái khi đàm đạo và ông bầu Xuân cho biết Má Bảy tuổi cao sức yếu, đôi lúc bị lẩn nên thời gian gần đây bà ít tiếp xúc với mọi người.

Trong lúc chờ đợi để được đưa vào gặp Má Bảy Phùng Há, tôi không bỏ lỡ dịp phỏng vấn chớp nhoáng ông bầu Xuân về hoạt động và vai trò của ông tại Chùa Nghệ Sĩ, và được ông cho biết sở dĩ ông đang điều hành tại chùa này là do thời kỳ còn làm bầu đoàn hát Dạ Lý Hương, ông từng bỏ tiền ra trả nợ cho chùa để ngôi chùa được tồn tại.

Được biết ông bầu Xuân nguyên là giám đốc đoàn hát Dạ Lý Hương nổi tiếng thời kỳ trước 1975, các nghệ sĩ tên tuổi như Hùng Cường, Bạch Tuyết, Dũng Thanh Lâm, Út Trà Ôn... từng cộng tác với đoàn hát của ông.

Đồng thời trước đó ông cũng là giám đốc một công ty xuất nhập cảng, và là chủ nhân hãng sản xuất giấy vệ sinh hiệu Kiss Me. Sau 1975 ông bị cho đi học tập cải tạo vì tội “Tư Sản Văn Hóa”.

Người bên trong đi ra báo tình trạng của Má Bảy Phùng Há, và sau đó ông bầu Xuân đich thân đưa chúng tôi vào phòng khách nhà riêng của bà ở phía sau chùa. Vài phút sau một người phụ nữ khoảng tuổi 40 dìu bà Phùng Há ra phòng khách, chứng tỏ sự đi đứng của Má Bảy đã khó khăn. Vừa nhìn thấy bà, chúng tôi không khỏi bàng hoàng xúc động một vài giây, bởi trước mặt tôi là một lão bà tay yếu chân run, và tôi liên tưởng thời thập niên 1950 từng nhìn thấy bà oai dũng trong vai tráng sĩ Kinh Kha, múa kiếm thích khách Tần Thủy Hoàng, cũng như uy nghiêm trong vai Lữ Bố, tuồng Phụng Nghi Đình.

Thân thế sự nghiệp

Sau khi hỏi thăm về sức khỏe, Má Bảy bắt đầu kể cho chúng tôi biết hoạt động của bà trong suốt nhiều thập niên ở lãnh vực cải lương, và cho biết tổng quát về thân thế sự nghiệp của bà như sau:

 

phungha04-305.jpg
Nghệ sĩ Phùng Há trong vở tuồng Mộng Hoa Vương.

 

Tên thật của bà là Trương Phụng Hảo và tên Phùng Há là nghệ danh. Bà sinh năm 1911 tại Làng Điều Hòa, Tổng Trương Thị, Tỉnh Mỹ Tho, cha là người Hoa: Ông Trương Nhơn Từ, người Hạt Sơn, Quảng Đông di cư sang Việt Nam lập nghiệp, cưới vợ và sinh được cả thảy 7 người con. Bà là người áp út, tức thứ bảy theo như cách gọi của người miền Nam (người con đầu là thứ hai).

Năm 13 tuổi, từ một “con xẩm lai ca hay”, bà được ông Hai Cư chủ gánh hát Tái Đồng Ban mời về làm đào chánh, đóng cặp với những nghệ sĩ đương thời tên tuổi như Năm Châu, Ba Du... Hai năm sau đó, bà nghỉ hát cho Tái Đồng Ban, qua gánh của Thầy Năm Tú, Trần Đắc, Huỳnh Kỳ, Phước Cương.

Với hàng trăm vai diễn từng làm say mê người hâm mộ, với các vở tuồng: Lưu Kim Đính giải giá Thọ Châu, Phụng Nghi Đình, Kiều Nguyệt Nga, An Lộc Sơn, Tô Ánh Nguyệt, Đời Cô Lựu, Sân Khấu Về Khuya, Đoạn Tuyệt... trong các vai ấy, vai Lữ Bố trong Phụng Nghi Đình trải qua thời gian hơn nửa thế kỷ, người hâm mộ vẫn còn nhắc đến.

Nói đến nữ nghệ sĩ tiền phong Phùng Há là hầu như ai cũng liên tưởng đến Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu Tương Tế, do bởi Má Bảy là hội trưởng của nhiều nhiệm kỳ, dĩ nhiên là người có nhiều uy tín nhứt đối với hội. Từ những năm đầu thập niên 1950 có nhiều lần đi ngang vùng phía sau chợ Cầu Muối ở đường Cô Giang, Cô Bắc tôi có nhìn thấy căn nhà khá rộng đề bảng Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu (thời đó chưa có chữ Tương Tế), và thắc mắc không biết chỗ này có liên quan gì đến cải lương không?

Cũng cần nói rõ con đường Cô Giang và Cô Bắc có tên từ thời Pháp thuộc, là hai con đường nhỏ ăn thông ra đường lớn Kitchener, nơi có nhà sách Yểm Yểm Thư Trang mà tôi thường vào đây, nếu không mua sách thì cũng coi cho đã mắt. Đến khoảng 1957 phần lớn các con đường ở Đô Thành Sài Gòn, Chợ Lớn được đổi tên, và không biết do cố y hay vô tình trùng hợp, mà con đường lớn Kitchener lại được đổi tên Nguyễn Thái Học và đường Cô Giang đương nhiên nằm bên cạnh.

Vốn đam mê cải lương nên thấy chữ “nghệ sĩ” là chúng tôi liên tưởng đến các gánh hát, cùng đào kép hằng đêm diễn tuồng trên sân khấu ở các rạp hát trong đô thành, và tìm hiểu thì được biết đây là trụ sở của một tổ chức hoạt động xã hội, mà số người tham gia thuộc thành phần nghệ sĩ cải lương. Rồi những thập niên sau thỉnh thoảng tôi vẫn nghe đề cập đến Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu và bà Phùng Há vẫn là hội trưởng, có nghĩa không thấy ai thay thế Má Bảy ở chức vụ này.

Hôm nay sẵn dịp được Má Bảy Phùng Há tiếp tại Chùa Nghệ Sĩ, tôi không quên hỏi Má Bảy về Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu, vì đây là một tô chức được coi như lâu đời, mà qua các triều đại chính quyền vẫn tồn tại. Dù rằng đã biết khá nhiều về sự hình thành và hoạt động của Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu, tôi cũng muốn Má Bảy nói lên vấn đề:

- Kính thưa Má Bảy, được biết Má Bảy là hội trưởng Nghệ Sĩ Ái Hữu Tương Tế rất nhiều năm, vậy xin Má Bảy cho biết hội được thành lập từ bao giờ, mục đích là gì và những ai đã đứng ra thành lập?

Má Bảy chậm rãi trả lời:

- Tôi theo nghiệp cầm ca từ lúc còn rất nhỏ tuổi, nhờ Tổ đãi đã thành danh rất sớm trên sân khấu cải lương, năm 30 tuổi thì sự nghiệp nghệ thuật đã vững vàng, nhưng tôi nhận thấy cuộc đời nghệ sĩ đi theo gánh hát, gạo chợ nước sông, rày đây may đó cuộc sống lênh đênh không nơi định cư nhứt định, khi về già sẽ không nơi nương tựa, do đó tôi nghĩ rằng mình phải làm cái gì đó để giúp đỡ giới nghệ sĩ cải lương khi không còn đi hát được. Vào năm 1947 trong một buổi họp mặt với các nghệ sĩ cùng thời như Năm Châu, Năm Phỉ, Duy Lân, Bảy Nhiêu, Tư Trang, Bảy Nam, Năm Nở, Từ Anh..., chúng tôi đã bàn bạc vấn đề trên, kết quả là đưa đến việc thành lập một tổ chức xã hội, từ thiện trong giới nghệ sĩ: Hội Nghê Sĩ Ái Hữu ra đời năm 1948.

Như vậy, hội đã được thành lập từ thời Pháp thuộc, và hoạt động liên tục từ ấy đến nay tính ra đã hơn 6 thập niên. Kể cả sau 1975 được cải tên “Ban Ái Hữu Nghệ Sĩ” nhưng chức năng và hoạt động vẫn không thay đổi, và Má Bảy vẫn là hội trưởng.

Với một hội hoạt đông xã hội từ thiện mà có chiều dài lịch sử như vậy, dĩ nhiên thành tích phải có nhiều mới được sự ủng hộ, tồn tại và phát triển. Tôi hỏi:

- Xin Má Bảy cho biết hội đã làm được những điều gì đáng kể, cũng như thành quả nào được coi như nổi bật nhứt của hội từ trước đến giờ?

Hình như mọi việc đã in sâu vào trong ký ức, Má Bảy trả lời ngay:

- Trước hết phải nói đến trụ sợ của Hội Ái Hữu Nghệ Sĩ ở đường Cô Bắc, là nơi hội họp sinh hoạt của giới nghệ sĩ cải lương, hát bội, nhiều vấn đề liên hệ đến nghệ sĩ đã được họp giải quyết tại đây. Trụ sở cũng từng có tổ chức những lớp học dạy ca, dạy hát, dạy đờn, ngoài ra hằng năm Ban Tuyển Chọn Giải Thanh Tâm cũng họp tại đây để xét trao giải.

Kỳ sau tôi nói tiếp về buổi gặp gỡ Má Bảy Phùng Há.

Theo: ngocanh

Nguồn tin: Ngành Mai - RFA

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: Phùng Há
Lệ Quyên - 29/11/2015 07:54
Không cần "Đợi" Có tài nghệ thì cở 12, 13 tuổi cứ việc phô trương tài nghệ của mình qua vai Đào con được rồi.
Cụ thể : Cố NSUT Thanh Nga trước đây trong vai Nghi Xuân của vở tuồng Phạm Công Cúc Hoa, nữ nghệ sĩ Bạch Lê trong vai Hải Thọ của vở tuồng Bao Công tra án Quách Hoè. Tài nghệ của họ vẫn nổi tiếng rần rần qua vai Đào con, cần gì phải "Đợituổi". Tôi có bảo là "Tài nghệ phải đợi tuổi đâu "?
Trong vấn đề đưa ra bạn cần phải nhạy bén hơn 1 chút bạn ạ !
Sanose - 28/11/2015 20:29
ĐỪng đem khoa học ra áp dụng với sự đam mê, tài nghệ không đợi tuổi
Lệ Quyên - 24/11/2015 11:10
Theo sự tìm hiểu của tôi, thì ở vào "Những độ tuổi khác" chênh lệch nhau 2 năm không phận biệt được. Ví dụ 17 tuổi và 19 tuổi trông cũng thế thôi !
Nhưng vấn đề tôi muốn nói ở đây là "Tuổi dậy thì" Từ đứa bé gái 13 tuổi là tuổi bắt đầu nảy nở để trở thành vóc dáng của 1 thiếu nữ thì 2 năm sau, họ lớn rất nhanh, tuổi 13 chênh lệch với tuổi 15 thấy rõ. Tuổi thiếu nữ 15, khi làm Đào chính, còn gắng gượng để quấn khăn lông loại khăn tắm lớn vào người như MỸ CHÂU trước đây đã làm, để cho tầm vóc lớn thêm chút nữa thì được, còn 13 tuổi hãy còn là hình dáng của 1 đứa bé gái, không thể ngụy trang thành người lớn để làm Đào chính được. Tuổi 15 là tuổi "sát" tuổi trăng tròn (Tức trăng 16) là tuổi đẹp nhất của 1 thiếu nữ, còn 13 tuổi thì hãy còn xa người lớn lắm ạ!. Vậy, ở "Tuổi dậy thì" cách nhau 2 tuổi khác nhau lắm chứ!
Bạn đừng nhầm lẫn tôi nói đến những độ tuổi khác. Tôi chỉ nói đến tuổi 13 và tuổi 15 thôi (Tuổi dậy thì) Tôi có viết ở dưới rồi, bạn Sanose vui lòng đọc kỹ tất cả lời tôi viết nhé!
sạnose - 24/11/2015 08:52
Giữa 15 và 13 chênh lệch 2 tuổi. Đâu có thể nói 13 tuổi không làm đào chánh được đâu Lệ Quyên?
Lệ Quyên - 24/11/2015 07:35
Bạn Sanose nói không chính xác rồi. Tôi đã xem Clip phỏng vấn NS Mỹ Châu. Cô Mỹ Châu cho biết Cô được làm Đào Chính vào năm 15 tuổi chứ không phải 13 tuổi. Vào thời điểm đó, khi diễn, Cô Mỹ Châu phải dùng nhiều khăn bông loại khăn tắm lớn để quấn nhiều lớp vào người...
Nếu 15 tuổi, Mỹ Châu diễn Đào chính phải quấn khăn lông dày nhiều lớp thì Cụ Bà Phùng Há năm 13 tuổi diễn vai đào chính chắc Cụ phải quấn luôn chiếc chăn mền và mang giày cao 2 tấc? Vậy thử hỏi Cụ Phùng Há làm sao cựa quậy, múa máy ?(Thông thường Diễn viên, Ca sĩ, người mẫu mang giày cao 1 tấc hoặc 1 tấc 2cm rổi)
Sau nữa, bạn phải biết, tuổi dậy thì của người con gái là khoảng từ 13 đến 16. Ở Ấn Độ hoặc những nước nằm gần đường xích đạo thì sớm hơn. Trong những năm này, cơ thể người con gái chuyển qua giai đoạn phát triển thành người lớn rất nhanh. Vậy sau 2 năm, từ 13 đến 15 tuổi con gái lớn lên khác nhau nhiều lắm bạn ạ !
Tôi không phải là nhà chuyên môn để phân tích thêm và tôi càng không thể nói chi tiết vào đây về giai đoạn dậy thì của người con gái. Bạn nên đọc thêm sách nói về tuổi dậy thì để hiểu tuổi nào với tuổi nào thì tốt hơn.
Lập luận trên của tôi được tôi nghiên cứu qua dữ kiện. Nếu bạn thuộc phái nữ bạn sẽ tự hiểu vấn đề này dễ dàng hơn.
1, 2  Trang sau
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

16/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
26/05/2017
20/05/2017
05/05/2017
26/04/2017
18/04/2017