Trang nhất » Tin Tức » Đời thường nghệ sĩ

NSND Thanh Tòng: Vị thống soái của cải lương tuồng cổ

Thứ ba - 07/08/2007 18:11
NSND Thanh Tòng: Vị thống soái của cải lương tuồng cổ

NSND Thanh Tòng: Vị thống soái của cải lương tuồng cổ

(CLVN.VN) - Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, như bao nhiêu nghệ sĩ khác, ông rất mừng vui khi đất nước chấm dứt chiến tranh, Bắc Nam thống nhất, mọi người được vui hưởng thanh bình, ông hy vọng rồi đây nghề hát truyền thống của gia đình ông sẽ được phát triển vững mạnh. Nhưng rồi hy vọng hoàn toàn sụp đổ, ông chán nản mất niềm tin bởi lệnh cấm hát, còn bị quy chụp cải lương Hồ Quảng là lai căng, không được tồn tại, đoàn hát ngưng hoạt động, ông phải đi bán bánh mì để nuôi sống gia đình. Mỗi lần đến đình Cầu Quan nhìn một số nghệ nhân già yếu sống nghèo khổ, ông không cầm được nước mắt, thấy mình như có lỗi, như vô trách nhiệm với những người đã từng gắn bó với gia đình ông trọn một đời. Những ổ bánh mì, những đồng tiền chắt chiu từ việc buôn bán, những ký gạo ít ỏi của ông chị đủ giúp họ lây lất qua ngày càng khiến ông thêm chạnh lòng.
Đời nghệ sĩ long đong đến khi trụ được ở đình Cầu Quan tưởng đã thoát đời gạo chợ nước sông, lại lâm vào cảnh bữa đói bữa no vất vưởng. Không dằn được lòng buồn, ông đã định tìm cái chết. May mắn là vợ ông kịp thời phát hiện những dao động tình cảm của chồng, đã cố gắng thuyết phục động viên ông. Thương vợ con ông bỏ qua ý định tự tử tiếp tục bán bánh mì với nỗi ray rứt, mặc cảm, nhớ sân khấu, nhớ công lao gầy dựng đoàn hát đã ba đời đến đời ông thì mất trắng.
Lần lượt những cán bộ tập kết từ miền Bắc về miền Nam. Vợ ông có hai người cậu là đại tá quân đội Nguyễn Dậu, Nguyễn Hoàng Võ, biết được tình cảnh của ông đã động viên an ủi, khuyên ông nên kiên nhẫn đợi chờ, đất nước thay đổi còn nhiều việc cần kíp phải lo nên chủ trương chính sách đối với văn nghệ sĩ triển khai chậm, bảo ông nên vững tin vào chính quyền Cách mạng.

May mắn bất chợt đến nhờ tấm lòng của một khán giả ghiền cải lương Hồ Quảng, một người rất ái mộ ông thường hay đến mua bánh mì, vừa ủng hộ vừa chia sớt nỗi niềm của một người nghệ sĩ tài hoa đang cơn vận bĩ. Chị khán giả ấy là em dâu của luật sư Trịnh Đình Thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp trong chính quyền Cách mạng, chị hứa sẽ tổ chức một cuộc gặp gỡ giữa ông với ông Trịnh Đình Thảo để nhờ can thiệp giúp cho ông được hát lại, ngày hẹn đã được định, mừng quá, ông đến nhờ má Bảy Phùng Há dẫn đi gặp ông Thảo. Nghe ông trình bày nguyện vọng, ông Thảo vui vẻ hứa sẽ thông qua Bộ Văn hóa giải quyết nguyện vọng của ông. Thêm một người nữa giúp ông đó là cô Dung, một cán bộ hoạt động nội thành từng là khán giả của ông. Cô đã đến Ty sân khấu xin cho ông được diễn lại. Vở đầu tiên được hát là vở ''Trảm Trịnh Ân". Đến duyệt có các ông Trần Bạch Đằng, Lưu Hữu Phước, Bùi Kinh Lăng, đạo diễn Bích Lâm. Xem xong vở, đạo diễn Bích Lâm vỗ vai ông và khen: tao không ngờ trong miền Nam có thằng nhỏ hát hay như mày''.

Cuối cùng thì nguyện vọng của ông cũng được chấp thuận nhờ sự giúp đỡ của các ông trong Hội đồng duyệt đó... Cầm quyết định của Ty sân khấu cho thành lập đoàn cải lương tuồng cổ Minh Tơ, ông mừng rơi nước mắt, bao nhiêu uẩn khúc trong lòng được trút đi, niềm hy vọng lại sáng lên. Trước mắt là những thử thách gay go đang chờ ông và các bạn đồng nghiệp, đồng môn của trường phái cải lương Hồ Quảng, bởi từ đây đoàn Minh Tơ chỉ được hát những tuồng sử Việt, tuyệt đối không hát tích Tàu, không được ra bộ, múa may vũ đạo. Để được hát, ông và các bạn đành chấp nhận từ bỏ sở trường, hát không ra bộ.

Vì sao đặt tên là cải lương tuồng cổ ?

Ông còn nhớ rất rõ ngày ký quyết định thành lập đoàn là ngày l tháng 9 năm 1975. Hai chữ tuồng cổ sau này ông được biết là do sự linh động của ông Năm Triều (soạn giả Mai Quân) nghĩ ra đặt cho đoàn để thay thế hai chữ Hồ Quảng, để giúp cho số anh em nghệ sĩ cải lương Hồ Quảng như ông, như Thanh Thế, Bửu Truyện... được tiếp tục hành nghề.

Nghe Thanh Tòng, Thanh Thế, Bửu Truyện... và một số nghệ sĩ ở đoàn Khánh Hồng - Minh Tơ trước đây được hát lại khán giả ruột đến xem rất đông, nhưng thấy hát không ra bộ, mất hẳn phong cách của đoàn Minh Tơ ngày nào, họ thắc mắc rồi dần dần chán nản, đoàn hát ế. Dọn đến rạp mới thấy trương bảng hiệu tuồng cổ, khán giả lại tưởng là hát bội, càng không xem. Cuối năm 19175, NS Thanh Tòng bị tai nạn giao thông, xe đụng gãy tay tưởng hết đời tàn phế không còn hát được, ông chán nản, lại thêm một lần nữa muốn chết ? Với ông không được hát, như là cái chết. Nhờ lương y La Văn Lương, Lý Văn Quan đã tận tình cứu chữa, giúp ông khỏi bị tật nguyền, tay chân khỏe lại để tiếp tục hành nghề, đưa ông trở lại sân khấu. Nếu không có lần chữa trị thành công đó, đã không còn một NSND Thanh Tòng ngày nay. Ơn ấy là công ơn tái sinh cả đời ông và gia đình luôn ghi nhớ, cảm phục tấm lòng, y đức của những người thầy thuốc tài năng.

Gian nan mới tõ mặt anh tài

Rời bệnh viện về đoàn tập vở Dưới cờ Tây Sơn (1976) ròng rã ba tháng, hát chiêu đãi khán giả không coi, vì bị cấm vũ đạo. Đoàn hát mà không khán giả thì làm sao tồn tại. Trong cảnh khó ló cái khôn, ông và người chú là nhạc sĩ Đức Phú nghiên cứu lại vũ đạo, tích tuồng, âm nhạc... Trước giải phóng 100% là hát múa rập khuôn theo kiểu Trung Quốc, thì nay phải tìm cách Việt hóa 1000%, ông nghiên cứu vũ đạo hát bội, võ Việt, các điệu Lý, dân ca cái nào được công nhận là chính thống của người Việt được ông chọn lọc sử dụng, sự cải cách nầy gần như phá bỏ toàn bộ hệ thống xưa do gia đình để lại, một số đồng nghiệp, đồng môn, chưa hiểu có lúc trách giận ông. Nhưng để tiếp tục phát triển nghề hát ông chấp nhận va chạm, đưa cái mới ra để thích nghi với nền nghệ thuật mới, trong xã hội mới. Năm 1979 cấm hát các tích Tàu, ông chuyển hẳn sang dựng và biểu diễn các vở lịch sử Việt Nam với phong cách mới.

Vở “Thanh gươm và nữ tướng” do ông dàn dựng ra đời, ông không được đứng tên đạo diễn vì không học trường lớp, không có bằng đạo diễn...!!! Khán giá thích thú với những làn điệu lý mới thay thế các bài Quảng được phối âm công phu. Vở diễn thành công ngoài mong đợi chứng nhận sự khám phá tìm tòi của ông và người chú, đem âm nhạc dân tộc ứng dụng hiệu quả trên sân khấu cải lương tuồng cổ. Năm 1980 Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc, đoàn Minh Tơ được dự, nhưng bị buộc phải diễn theo phong cách cải lương thông thường, ông lên gặp ông Tư Trương xin cho diễn đúng phong cách Minh Tơ mới do ông cùng gia đình, các bạn đồng môn đã dày công đổi mới. Yêu cầu được chấp thuận, buổi diễn của đoàn thành công rực rỡ, được ban giám khảo ngoài Bắc là những học giả, giáo sư, tiến sĩ, NSND, những đại thụ của nền sân khấu Việt Nam khen ngợi. Các vị ấy thích thú, bất ngờ trước những gì mà ông và tập thể đoàn Minh Tơ tạo ra trong đêm diễn. Ông được giải Diễn viên xuất sắc.

Đoàn Minh Tơ trở thành đoàn cải lương tuồng cổ hùng mạnh. Ông lập chi Hội Thanh niên giao cho Bạch Lựu phụ trách, vừa tổ chức sinh hoạt Đoàn vừa lập ra nhóm hát, diễn những vở cải lương lịch sử phục vụ thiếu nhi vào sáng thứ năm và sáng chủ nhật trong tuần, hoạt động trong nhóm còn có Công Minh, Thanh Sơn, Bạch Long... Chi hội Thanh Niên hoạt động khá tết, nhiều vở diễn hay được khán giả nhí ủng hộ nhiệt liệt. Liên hoan các vở thiếu nhi, chi hội đoạt nhiều giải A như vở Thánh Gióng, Kim Đồng, ba năm liền (1982-1984) đứng đâu các chi hội đơn vị nghệ thuật thành phố. Để bổ sung thêm kiến thức, lý luận ông tham gia lớp sáng tác đầu tiên do thành phốtổ chức năm 1982 cùng nhiều tác giả khác như nguyễn Thị Minh Ngọc, Trần Văn Hưng, Thanh Bình, Yên Lang, Nhát Nương, Trần Quốc Quân, Đức Hiền... Năm 1981 phát hiện ra nghệ sĩ Tài Linh. Lập nhóm hát hỗ trợ nhà truyền thống với sự tham gia của Vũ Linh, Tài Linh, Ngọc Huyền, Thanh Hằng, Thanh Thanh Tâm. Cùng với tác giả Việt Anh viết lại vở Gánh cải Trạng Nguyên do má Bảy Phùng Há đưa kịch bản. Việc kết hợp cùng một lúc nhiều ngôi sao trong vở cải lương là việc làm vô cùng khó khăn. Lảm sao cho tất cả cùng vui vẻ, toàn tâm toàn ý cộng tác ; nhưng với sự khéo léo, với uy tín và cách làm việc nghiêm túc, cách ứng xử linh hoạt của ông, mọi việc đã diễn ra tết đẹp thuận thảo. Tuy nhiên, sự đời thường lắm thăng trầm. Khi vừa khởi sắc, đoàn Minh Tơ đã đứng trước những cơn sóng dữ dậy lên từ chính trong nội bộ của nó.

Đăng Minh ghi lại
(còn tiếp)

Theo: ngocanh

Nguồn tin: Báo sân khấu

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Theo dòng sự kiện

Xem tiếp...

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

26/05/2017
20/05/2017
05/05/2017
26/04/2017
18/04/2017
18/04/2017
13/04/2017
08/04/2017
05/04/2017