Trang nhất » Tin Tức » Đó đây gần xa

Giáo sư Trần Văn Khê đã từ trần - cuộc đời tận hiến cho nhạc dân tộc

Thứ tư - 24/06/2015 13:04
Giáo sư Trần Văn Khê đã từ trần - cuộc đời tận hiến cho nhạc dân tộc

Giáo sư Trần Văn Khê đã từ trần - cuộc đời tận hiến cho nhạc dân tộc

(CLVN.VN) - Sinh ra trong chiếc nôi âm nhạc cổ truyền miền Tây Nam Bộ, đến khi trút hơi thở cuối cùng, Giáo sư Trần Văn Khê dành trọn tấm lòng cho văn hóa nước nhà.

Giáo sư - Tiến sĩ âm nhạc dân tộc Trần Văn Khê vừa qua đời ở tuổi 94. Dù không được ai giao phó, suốt cuộc đời mình ông tự đề cho bản thân bổn phận phụng sự nền âm nhạc cổ truyền. Qua đó, ông gửi gắm tình yêu văn hóa dân tộc lớn lao, cũng như góp phần truyền "lửa" cho thế hệ trẻ.

Giáo sư - Tiến sĩ Trần Văn Khê là người có công lớn trong giảng dạy, nghiên cứu, quảng bá và giữ gìn nhạc dân tộc Việt Nam. Ảnh: facebook Trần Văn Khê

Giáo sư - Tiến sĩ Trần Văn Khê là người có công lớn trong giảng dạy, nghiên cứu, quảng bá và giữ gìn nhạc dân tộc Việt Nam.

Tài năng của Giáo sư Khê được đơm hoa kết quả từ chiếc nôi gia đình giàu truyền thống âm nhạc, đậm cốt cách văn hóa.

Ngày 24/7/1921, Trần Văn Khê ra đời trong căn nhà lá dọc theo sông Sầm Giang, thuộc quận Châu Thành, Mỹ Tho (tỉnh Tiền Giang). Gia đình hai bên nội ngoại đều nằm trong giới nhạc truyền thống qua bốn đời. Khi còn nằm trong bụng mẹ, Trần Văn Khê được nuôi dưỡng bằng tiếng đàn, lời ca vọng cổ, điệu hò, câu hát ru. Ngày chào đời, ông được gia tộc đón mừng bằng tiếng sáo, tiếng đàn bầu, điệu đàn tranh...

Sáu tuổi, Trần Văn Khê biết đàn cò, đàn kìm. 12 tuổi, ông biết đàn tranh. Từ nhỏ, ông đi theo gánh hát cải lương Đồng Nữ Ban của người cô ruột. Lúc này, ông gắn bó với âm nhạc tự nhiên như một con người phải hít thở để sống mà chưa hề nghĩ về việc một ngày nào đó mình trở thành nhà nghiên cứu nhạc dân tộc.

Sớm mồ côi cha mẹ, Trần Văn Khê cùng hai em của mình hưởng sự giáo dục nghiêm khắc, nề nếp theo đúng khuôn phép lễ giáo miền Nam xưa từ người cô ruột (bà Trần Ngọc Viện, hay còn gọi là Ba Viện). Thông minh và có trí nhớ tốt, từ thời sơ học đến khi rời quê nhà lên Sài Gòn học bảy năm nội trú trường Trương Vĩnh Ký (nay là trường chuyên Lê Hồng Phong, TP HCM), Trần Văn Khê luôn là học sinh ưu tú, thường xuyên nhận được học bổng. Ông không chỉ giỏi Pháp văn mà còn rất giỏi Việt văn, Hán văn, là học trò cưng của giáo sư Phạm Thiều khi ấy.

Học hành chăm chỉ, tích lũy được nền tảng kiến thức vững vàng, toàn diện về nhiều mặt giúp Trần Văn Khê có nền tảng vững chắc để ngày càng tiến xa hơn trên con đường học vấn, dùi mài kinh sử nơi xứ người sau này.

Cuộc đời Giáo sư Khê có những ngả rẽ, nhưng cuối cùng, mọi con đường đều đưa ông trở về công việc nghiên cứu, quảng bá âm nhạc dân tộc.

Năm 1941, sau khi hoàn thành xuất sắc chương trình tú tài, Trần Văn khê nhận được học bổng ra Hà Nội học Trường Thuốc. Ông mong muốn trở thành bác sĩ như kỳ vọng của gia đình.

Quãng đời làm sinh viên ở miền Bắc thổi bùng niềm đam mê âm nhạc dân tộc vốn có sẵn trong huyết thống của ông. Từ nhỏ đến lớn sống ở miền Nam, Trần Văn Khê chỉ nghe bài La Marseillaise (Quốc ca Pháp) trong mỗi dịp lễ lạt. Ngày khai giảng Đại học ở Hà Nội năm đó để lại trong lòng chàng trai miền Tây dấu ấn không quên khi nghe bài hát được dùng làm quốc ca Việt Nam khi đó: "Bên núi non hùng vĩ trời Nam/ Đã bao đời khí anh hùng chưa tan". Lần đầu tiên trong đời Trần Văn Khê, có lời ca nhắc nhở ông về một bản sắc riêng cần có của một đất nước độc lập, thôi thúc ông muốn dành thời gian tìm hiểu thật nhiều về lịch sử, văn hóa, cội nguồn dân tộc.

Giai đoạn này, Trần Văn Khê và những người bạn thân thiết như Lưu Hữu Phước, Mai Văn Bộ... được tắm mình không khí sáng tạo âm nhạc, tham gia hoạt động sôi nổi trong phong trào sinh viên yêu nước. Trong khi Lưu Hữu Phước liên tục sáng tác những ca khúc khơi gợi lòng yêu nước như:Người xưa đâu tá, Bạch Đằng Giang, Ải Chi Lăng, ca kịch Tục Lụy (lời thơ Thế Lữ)..., Trần Văn Khê giữ vai trò nhạc trưởng ban nhạc Đại học Hà Nội.

Giáo sư Trần Văn Khê bên nhạc sư Vĩnh Bảo (trái).

Giáo sư Trần Văn Khê bên nhạc sư Vĩnh Bảo (trái). Ảnh: Nguyễn Á.

Sự biến chuyển mạnh mẽ của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi ách đô hộ của thực dân làm con đường sự nghiệp của Trần Văn Khê rẽ sang hướng khác. Cuối năm 1943, trong không khí sôi sục của phong trào "xếp bút nghiên" ở Hà Nội, Trần Văn Khê hoãn kế hoạch thực tập tại bệnh viện lao, trở lại miền Nam. Ông bị nhà trường cắt học bổng nên cùng bạn bè lập gánh hát nhỏ đi các tỉnh miền Nam trình diễn, lấy tiền gửi gạo ra miền Bắc cứu đói.

Khoảng năm 1945, Trần Văn Khê tham gia kháng chiến chống Pháp. Ông không cầm súng ngày nào mà được giao nhiệm vụ lập ra một ban nhạc quân đội với vai trò Nhạc trưởng quân đội Nam Bộ. Tuy giữ nhiệm vụ này không lâu, ông dốc sức cùng bạn bè tôn vinh tiếng nhạc lời ca dân tộc, kêu gọi tình yêu quê hương trong giai đoạn đặc biệt của đất nước.

Năm 1949, Trần Văn Khê sang Pháp theo học Luật Quốc tế tại Viện Khoa học Chính trị Paris (Institut d’etudes Politiques). Năm 1951, ông ra trường với bằng cấp loại ưu về chuyên ngành Quan hệ Quốc tế. Vì sức khỏe yếu, ông phải nằm viện dưỡng lao trong khoảng ba năm. Đây là giai đoạn quyết định ngả rẽ mới trong sự nghiệp của Trần Văn Khê. Ông đăng ký làm luận án tiến sĩ tại Đại học Sorbonne với đề tài "Âm nhạc truyền thống Việt Nam". Năm 1958, ông là người Việt Nam đầu tiên bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ nghệ thuật âm nhạc của đại học Sorbonne với hạng tối ưu, nhận được rất nhiều lời khen ngợi từ hội đồng chấm thi.

Từ đó, Tiến sĩ Trần Văn Khê bước vào con đường sưu tầm, quảng bá âm nhạc dân tộc không ngừng nghỉ. Liên tục trong hơn 50 năm, ông dạy học, nghiên cứu âm nhạc ở Pháp và ở hơn 20 đại học các nước, đồng thời tham gia hàng trăm hội thảo khoa học, diễn thuyết, nói chuyện về âm nhạc khắp nơi.

Không chỉ am hiểu về âm nhạc cổ truyền trong nước, ông thuần thục, rành rẽ về nhiều nền âm nhạc của các quốc gia châu Á. Điều này giúp ông nhận được sự kính trọng từ bạn bè quốc tế. Ông luôn chủ động học hỏi, đào sâu âm nhạc cổ truyền các nước để từ đó so sánh, đối chiếu trở lại với nhạc dân tộc trong nước.

Sau 56 năm ở Pháp, năm 2006 Trần Văn Khê về định cư tại TP HCM, "tiếp lửa" cho phong trào quay lại với nhạc cổ truyền.

Từ trái sang: nhạc sư Vĩnh bảo, nghệ sĩ Hải Phượng,

Từ trái sang: nhạc sư Vĩnh bảo, nghệ sĩ Hải Phượng, giáo sư Trần Văn Khê tại buổi nói chuyện về âm nhạc cổ truyền ở tư gia. Ảnh: Hồ Nhựt Quang.

Về nước ở độ tuổi 85, Giáo sư Trần Văn Khê chưa nghỉ ngơi mà bắt đầu một chặng đường mới trong sự nghiệp giảng dạy, sưu tầm và giữ gìn vốn cổ. Ngôi nhà số 32 Huỳnh Đình Hai không chỉ là tư gia mà còn là một địa chỉ văn hóa quen thuộc với khán giả.

Tại ngôi nhà này, ông cùng các cộng sự xây dựng Thư viện Trần Văn Khê dành cho những ai muốn tìm tòi về nhạc cổ truyền. Cũng tại đây, hàng trăm buổi nói chuyện chuyên đề, biểu diễn nghệ thuật được ông chủ trì, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả thành phố suốt gần mười năm qua. 

Từ trước đó, khi đang ở Pháp, Giáo sư Khê luôn tận dụng mọi dịp để về nước tiếp xúc và làm việc với giới chuyên môn trong nước, tiếp tục công việc sưu tầm các thể loại âm nhạc. Năm 1999, lần đầu tiên ông được mời về TP HCM dạy học cho sinh viên môn âm nhạc Việt Nam. Ông xem đây là bước ngoặt lớn của đời mình vì cuối cùng sau thời gian dài dạy học bằng tiếng Pháp hay Anh, ông được dùng tiếng mẹ đẻ, truyền đạt cho giới trẻ Việt Nam về những giá trị tuyệt vời của âm nhạc dân tộc.

Năm 2005, không gian văn hóa cồng chiêng Tây nguyên trở thành di sản văn hóa thế giới. Giáo sư Tô Ngọc Thanh khẳng định đó là một phần công sức lớn của Trần Văn Khê. Giáo sư Khê còn là cố vấn đặc biệt cho Ủy ban thành lập hồ sơ về Đờn ca tài tử Nam Bộ để gửi UNESCO. Năm 2013, Đờn ca tài tử được tổ chức này công nhận Di sản văn hóa phi vật thể. 

Thoại Hà - VNExpress
 

Giáo sư Trần Văn Khê đã từ trần


GS-TS Trần Văn Khê đã trút hơi thở cuối cùng lúc 2 giờ 55 phút ngày 24/6 tại Bệnh viện Nhân Dân Gia Định - TP HCM, hưởng thọ 94 tuổi. 


Những ngày qua, thông tin Giáo sư - Tiến sĩ Trần Văn Khê bệnh nặng được rất nhiều người quan tâm. Ai cũng cầu mong ông qua khỏi để tiếp tục hành trình giảng dạy và truyền bá văn hoá, âm nhạc dân tộc. Tuy nhiên, vì tuổi già sức yếu, ông đã không thể qua khỏi và trút hơi thở cuối cùng vào rạng sáng nay, 24/6. Ông hưởng thọ ở tuổi 94.  
 

    Ảnh minh họa

GSTS Trần Văn Khê. 

Là một người uyên bác, và cũng cảm nhận được sức khoẻ của mình, trước khi ra đi Giáo sư đã lập bản di nguyện và sắp đặt mọi thứ khi ông qua đời. Theo đó, đám tang của ông sẽ được tổ chức ở nhà riêng, con trai trưởng là giáo sư Trần Quang Hải. Bên cạnh đó còn có một tiểu ban tang lễ gồm: nhà văn - nhà báo Nguyễn Đắc Xuân, ông Trần Bá Thùy và bà Lý Thị Lý. 

Cũng theo bản di nguyện, Giáo sư Trần Văn Khê muốn ngôi nhà ông trở thành nhà lưu niệm, tiền phúng điếu sẽ thành lập một quỹ từ thiện. Lễ tang của ông sẽ được an táng theo nghi lễ Phật giáo. Ban nhạc lễ do nhạc sĩ Nhất Dũng phụ trách... Ngoài ra, linh cữu của ông sẽ được quàn tại tư gia (số 32 Huỳnh Đình Hai, P.24, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) trong thời gian từ 1 tuần lễ cho đến 10 ngày để các con, các cháu, bạn bè thân thuộc ở xa có thời gian về kịp dự tang lễ.


XEM THÔNG TIN - HÌNH ẢNH TANG LỄ CUẢ GS TRẦN VĂN KHÊ TẠI ĐÂY
 

Theo: ngocanh

Nguồn tin: VNE

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Doan - 27/06/2015 07:01
Cảm ơn bạn Hoa đã hiểu được ý của tôi về lời bình luận của tôi trước đây. Tôi biết đâu là Chim sẻ , đâu là Đại bàng. Tôi không có ý đem 1 con chim sẽ ra sánh ngang với Đại bàng.
Nhiều lời bình luận của trang này đã bị xoá nên các bạn không còn có dịp để đọc lại mà hiểu ý tôi. Rất tiếc! ! !
tonydo - 26/06/2015 22:43
miền Nam trước đây có 2 vị gắng liền với Âm nhạc cổ truyền VN.Vị trước là Hoạ Giả Vương Hồng Sền từng ngồi làm giám Đốc Viện Bảo Tảng SG;vĩ sau là Doctor Trần Văn Khê chuyên môn hơn cố goạc Giả Sển nhưng lại có công sưu 6qam72 bản đờn bản nhạc thầy đờn từ lúc tây đến tây đi;Mỹ đến Nguỵ nhào[có lẻ vì làm mọi cho cho Tây Nguỵ nên bị lãng quên dầu công sưu tầm rất lớn.Ngoài 2 vị đại nhân những ai muốn sánh ngang hàng xin lổi tài đức chưa đến mắc cá chỉ có tài dồi bonh1 cho chính mình và dồi bóng cho ai đang75 được cất nhắc thì người đó biết.Dẩu có trầu rượu đến xin làm học trò cũng ko được đừng tung tin sánh ngang hàng;người ta mới mất chưa chôn mà có kẻ lông ngôn rồi.Thiệt là trứng mà muốn bằng Rận vậy[nhờ cái miệng thoa mật ong hay đường phèn mà nay danh vị NSND
namca - 26/06/2015 16:11
Một số nick noí năng linh linh quá
Trang - 25/06/2015 08:39
Sáng nay đọc tin này, tôi rất buồn, từ lâu tôi ước giáo sư ấy sống mãi, nhưng bây giờ giáo sư đã ra đi. Cầu cho ông được về chốn Tây Phương Cực Lạc. Chia buồn cùng gia đình.
baole - 24/06/2015 21:51
Miền Nam có 2 vị lảo thành gọi tôn là học giả;1 vị mất trước cả chục năm nay họ Vương tên Sển người xứ Ba Thắc-Sốc Trăng tuy ko phải học vị doctor nhưng bát thông kim cổ ngót gần 3/4 thế kỷ dảnh dụm từ miếng giấy Báo sách củ mòn lưng ống nhổ cơi trầu ông bình vôi chí đến trân ngoại của TQ và VN cùng hằng chục pho sách tựa phong lưu củ mới;50 năm mê hát;gơn 1/2 đời hư;1/2 đời còn lại;thú chơi sách;thú chơi cổ ngoạn;thú chơi bình dân .Trước khi mất di chúc lập vi bằng giao hết thập vật tài khí trong nhà cho vô viện bT đồ cổ;mất trong sự im lặng .còn 1 ông học vị doctor suốt cuộc đời ăn học làm việc bên Tây;đến già về vN được nhiều người từ trong trào ngoài quân ái mộ thơi mở cửa;chết di chúc ngôi nhà làm viện BT lấy tên ông danh tiếng để đời.Nay viết ít hàng cho nhân thế biết
1, 2  Trang sau
Comment addGửi bình luận của bạn : Lưu ý viết có dấu khi thảo luận
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thảo Luận

16/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
01/06/2017
26/05/2017
20/05/2017
05/05/2017
26/04/2017
18/04/2017